De eigenwijze tuin

In de modale Vlaamse tuin staat gras synoniem voor gemillimeterd gazon, liefst zonder mos. Een minderheid der Vlaamse tuinders staat toe dat er tussen dat gras zoiets als madeliefjes de kop opsteekt. Diegenen die de wondermooie Paardenbloemen ook nog toelaten zijn een bedreigde minderheid.

In onze tuin (die niet tot de modale vlaamse tuinen gerekend kan worden, maar dat had u al begrepen) hebben we óók echt gazon, jazeker! (geel op het plannetje links). Welliswaar een rijkelijk met madeliefjes en paardenbloemen bezaaid gazon, maar niettemin: een gazon, nen ‘green’, een ‘pelouze’. Ik rijd ze zelfs, zoals het een echte verkavelingsvlaming betaamt, zo goed als wekelijks af met mijn amechtig sputterende Briggs & Stratton die zich moeizaam door de nieuw opgeworpen molshopen ploegt. Ziedewel dat ik moeite doe om mij te integreren!

Maar daarnaast groeit er (bemerk het beigig-bruin op het plannetje links) nog ander gras: fors uitgroeiende en bloeiende grassoorten, doorspekt met welig groeiende Wilde peen, Berenklauw, Knoopkruid, Veldzuring, Pinksterbloemen, Scherpe en Kruipende boterbloem, Kleine bevernel, … en hier en daar een verloren gelopen Agrimonie en Margriet. Voor het gemak noem ik dat hooiland, maar eigenlijk is het gewoon gras met bloemen.

Nu ben ik vooral dit ontspoorde deel van ons gras genegen en zou ik liefst zien dat de mix aan soorten nog verder uitbreiding neemt. Dat valt te stimuleren (of af te remmen, naargelang) door een bepaald maairegime toe te passen. Belangrijk hierbij is een jaar na jaar vaste periode voor het maaien aan te houden om een stabiele vegetatie op te bouwen. Het tijdstip van maaien bepaalt dan welke planten je bevoordeelt (zij die al gebloeid en ‘gezaaid’ hebben) dan wel benadeelt (zij die nog moesten uitzaaien).

Omdat ik vooral op vroege en late zomerbloeiers mik en niet zozeer op voorjaarsplantjes, ben ik uitgekomen op twee maaibeurten. In het boek ‘de ecologisch siertuin’ van Velt raden ze een eerste maaibeurt aan tussen 15 mei en 1 juni, en een tweede in september-oktober. In ‘de wilde tuin’ van Wullaert loopt het gelijk op: een eerste maal ten laatste tegen 15 juni en een tweede maaibeurt in september oktober. Velt geeft ook nog de tip mee om ongewenste soorten (in mijn geval akkerdistels en co) te onderdrukken door ze te maaien tijdens de bloei, voor ze kans krijgen om uit te zaaien.

Navraag bij naburige conservators leveren eenzelfde tijdstip op: een eerste keer eind mei, begin juni en een tweede maaibeurt (voor bepaalde percelen zelfs de enige maaibeurt) in september. Bij Annetanne valt de eerste maaibeurt dan weer pas eind juli. Maar ik vermoed dat de grond daar al heel wat schraler is dan in ons geval. Derhalve wordt het maairegime (en ik herhaal het nog even zodat ik volgend jaar makkelijk terugvind wanneer ik moet maaien): eerste maaibeurt tussen 15 mei en begin juni, tweede maaibeurt in september-oktober. Tenzij er andere suggesties zijn natuurlijk, ga vooral uw gang in de reacties.

Hoog bezoek vandaag in de Eigenwijze tuin, want een voltallige delegatie van de plaatselijke kleuterschool kwam kijken of het wel goed ging met pluim- en ander vee.

Gelukkig werden er geen tekortkomingen vastgesteld en kon algauw overgegaan worden tot de orde van de dag, zijnde: dolle pret!

Op algemeen verzoek (van toch wel twee man): handleidingetje ‘Powerpointgewijs Plannetjes Plegen’. Haast u naar ‘doe het zelf’ op het menu bovenaan deze pagina. Of klik gewoon hier. Eventuele vragen of onduidelijkheden: laat maar horen!

Het beest op de foto hieronder is een mannetje Roodzwarte dubbeltand (Nomada fabriciana). Hij behoort tot de Nomada, de Wespbijen of Koekoeksbijen. De naam Nomada klinkt in mijn oren ietwat vervaarlijk, en dat zijn deze diertjes in bepaald opzicht ook. Het zijn namelijk cleptoparasieten: ze stelen het voedsel van een ander. Dat die ander er het leven bij inschiet maakt hun zaak niet. De vrouwelijke bij dringt het nest binnen van een ander bijtje (meestal zandbijen), eet het aanwezige ei op en legt vervolgens zelf een ei. Het aanwezige voedsel wordt dan door de nomadalarve opgesoupeerd.

Twee van de vele honderden witte springstaartjes die op de stenen in de betonnen drinkbakken op de binnenkoer zitten. Een behoorlijk aantal onder hen zitten in face-to-face koppeltjes: een grote witte en een gelige kleine. Een moeder met een jong misschien? Een vorm van broedzorg? Ik had er geen idee van.

Maar het interweb zou het interweb niet zijn moest daar niet alras een antwoord op komen. Want op mijn flickr account (waar ik dank zij Michel zijn gouden tip mijn foto gepost had) wist Frans Janssens mij het volgende te melden:

Sminthurides aquaticus
Both are adult. The large specimen is the female.
Sminthurides males have highly modified ‘clasping’ antennae, with which a male can grasp the basal antennal segments of a female.
In this way selecting a partner for future ‘mating’.

Die kleine gelige is met andere woorden een bronstige geilaard die alvast zijn vrouwtje gereserveerd heeft door haar letterlijk aan de haak te slaan om er op een later tijdstip van vuile manieren mee te doen. Een beetje zoals de paddenmannetjes alvast hun vrouwtje vastgrijpen op weg naar de waterplas.

Ik vind die springstaarten hoe langer hoe intrigerender, eerlijk gezegd.

De eerste plantjes in en om de vijver zijn ter plaatse geraakt. Nu wachten tot ze weelderig gaan woekeren. Enkele soorten (Watermunt, Beekpunge) had ik maar uit de oude betonnen drinkbakken op de binnenkoer te plukken. Voor andere heb ik mij in het hol van de leeuw gewaagd: Ecoflora in Halle. Het Walhalla voor de natuurtuinder, waar ze mensen danig in verlokking brengen met al die verleidelijke soortjes aan democratische prijzen. En het helpt niet om slechts een beperkt budget te voorzien, want die snoodaards hebben bancontact geïnstalleerd!
Maar ik heb me beheerst! In eerste instantie kwam ik om zuurstofplanten, en dat is ook wat ik meegebracht heb: Waterviolier, Gedoornd hoornblad en Fijne waterranonkel (R. aquatilis). En er is ook geheel per ongeluk Waterdrieblad in mijn mandje geland.
En Boerenwormkruid. En Maagdenpalm. En ik vermoed dat er ook wat puntkroos meegelift is met een ander waterplantje. Maar dat is het. Meer heb ik niet gekocht.
Behalve nog die Ribes dan (Jonkheer van Tets).

En zo is het dus allemaal in en rond de vijver geplant. Maar kijk die foto hieronder eens: dat trekt nog altijd op niks. En dan bedoel ik niet de waterplantjes, want dat komt wel in orde mits enig geduld. Neen, ik heb het over die lelijke oevers waar die folie veel te zichtbaar is. Een paar klimopjes en maagdenpalmpjes kunnen misschien wel wat soelaas bieden, maar mirakels verwacht ik er niet van.

En dat is waar jij, beste lezer, in beeld komt. Want ik heb je advies nodig. Ik ben op zoek naar planten die in een natuurlijke tuin passen, die ik net naast de vijver kan planten en die de folie zullen gaan overgroeien met uitlopers, afhangende bladeren, … En mocht het nog groenblijvend zijn op de koop toe, dan zit het helemaal snor. Alle suggesties welkom!

Het mag dan wel al april zijn, de Maartse vliegen komen nu pas tevoorschijn. Rare, maar mooie beesten.

De rest van de foto-oogst van dit weekend volgt als ik er een naam op kan plakken.

Normaal maakt een mens eerst een plannetje om vervolgens aan het graven te slaan. Hier is het in omgekeerde volgorde gebeurd, maar gezien de beperkte afmetingen van de vijver niet echt een probleem. Hieronder links een grondplan van de vijver, rechts een dwarsprofiel tussen A en B / tussen C en D.

Volgende stap was het vijvertje te te situeren op het overzichtplannetje.

Omdat een vijver op kaart nu eenmaal blauw hoort te zijn, en één blauw vlekje op een voor de rest kleurloze kaart ook maar niks is, heb ik ineens de rest van de plattegrond ook mee onder handen genomen en een kleurtje gegeven. Hopelijk is het resultaat een beetje duidelijk

En nu weer naar de echte vijver! Op het programma voor dit weekend staan de afwerking van de oevers (die lelijke folie wegwerken blijkt al bij al nog niet zo eenvoudig) en als er nog tijd rest het aanvoeren van de eerste zuurstofplantjes. Om de evolutie een beetje overzichtelijk bij te houden komt er eerstdaags ook een nieuw rubriekje ‘vijver’ in het menu hierboven. Het weekend zal weer veel te kort zijn!

Wat krijgen we nu? Na vader-kalkoen krijgt ook onze Witte van Moerkerke kuren. En ook zowat ter hoogte van voedertijd. Ik was, zoals het een goede herder betraamt, mijn schaapskudde rustig richting nieuwe weide aan het begeleiden toen meneer het ineens nodig vond om mij laaghartig in de rug aan te vallen en mij plat voorover op de grond te werpen. Ik had hem totaal niet zien komen. Awel ja, hij moet vooral zo verder doen. ‘t zal rap van Merguezekens maken zijn als hij zijn manieren niet houdt. Dat testosteron, ‘t is me toch wat bij die beesten.

Het is pas achtenveertig uur geleden dat ik in mijn vers uitgeschupt minivijvertje (de Poel, zoals ongeruste oma hem noemt) een paar duizend liter regenwater pompte. Op twee sprieten watermunt en nog een ander zielig stengeltje groen dat ik uit de betonbak op de binnenkoer geplukt heb na, staat er nog geen enkel plantje in. Wat ooit een bruisend biotoopje moet worden is nu nog een koude plas water met een bodem met niets dan zand en hier en daar nog en vlekje vijverfolie. Het natte equivalent van een dorre woestijn. De eerste waterdiertjes had ik dan ook in de verste verten nog niet verwacht. Groot Verschot dan ook toen ik deze namiddag zag dat er begot al een schaatsenrijder (Gerris lacustris) in de plas geland was, druk doende met in het water gesukkelde insecten leeg te zuigen. Nu vraagt een mens zich af: hoe komt dat beest hier zo snel terecht, als ware het een Joodse kolonist die een maagdelijk lapje Gazastrook in de mot krijgt? 24 uur en het vijveroppervlak was al gekoloniseerd. Ik persoonlijk sta daarvan te kijken.

En hij was zelfs niet alleen gekomen! Neen! Een beetje verderop was een watertorretje van het belachelijk snel voortbewegend type actief, op en neer peddelend in het water. Ook de diepere regionen van de vijver zijn dus al in gebruik genomen. Mô vint toch! Rap uit de losse hand een paar foto’s gemaakt, als ik eens wat meer tijd heb zal ik er mijn statief bijhalen en er mijn werk van maken.

p.s. t.a.v. overbezorgde oma: de toegang tot de vijver is hermetisch afgesloten met een voldoende hoge draad en 25 stekelige meidoornplantjes met een onderlinge afstand van 10 centimeter.

En om de landbewoners niet helemaal over het hoofd te zien: nog een fotootje van een wild bijtje op een paardebloem.