maaien

Voor niemand ter wereld
zou ik het gras maaien,
niet voor de buren,
niet voor de goede naam
en niet voor de esthecita,
maar toen Zij ging lopen
moest opeens het gras kort zijn,
een tapijt voor haar voetjes’
uit: Een vogeltje in mijn buuk. De taal van Nena.

Nog even een postje in de reeks ‘naweeën van de cursus faunabeheer’. Een en ander toegepast op de eigenwijze tuin, en dan in hoofdzaak omtrent maaien*. Het basisprincipe is in feite eenvoudig. Hoe meer variatie in een hooiland, hoe meer beestjes. En hoe meer beestjes, hoe vrolijker ik wordt. En hoe krijg je veel variatie? Door vooral niet alles (te)gelijk te maaien, maar in fases en gradaties. Als dat (voor een deel) dan ook nog op een onregelmatige manier gebeurt, dan verhoog je bovendien ook nog eens de dynamiek. Dat is niet zo fijn voor planten want die verkiezen een periodiek terugkerende maaibeurt naar ’t schijnt, maar voor dieren geeft het extra kansen.

afwisselend deelpercelen maaien

Heel basic kan je het op volgende manier doen: verdeel je hooiland in een aantal deelpercelen. Van die deelpercelen maai je er één het eerste jaar niet. Het jaar daarop laat je een ander deelperceel staan, het jaar daarop weer een ander, enzovoort. Op het schema hiernaast (afkomstig uit de cursus faunabeheer van Inverde, die het op hun beurt uit het boek ‘praktisch natuurbeheer: vlinders en libellen’ geleend hebben): het eerste jaar maai je 1, 3 en 4. Het tweede jaar 1, 2 en 4, enzovoort. Zo kan je een lappendeken van verschillende ontwikkelingsstadia bekomen.

Zovergang van gazon naar ruigteo’n lappendeken beantwoord zelden aan een reeële situatie, en al helemaal niet aan wat we onder ‘mooi’, ‘natuurlijk’, laat staan ‘functioneel’ (het tapijt voor haar voetjes) verstaan. Meestal willen we eerder iets zien zoals op het schema hier rechts: een geleidelijke overgang van kortgeschoren paadjes of grasmat (A) , via kruidenlaag (B) naar ruigte of struiklaag (C). Bemerk dat op het schema hiernaast die zone C onderverdeeld is in C1 en C2 die op een ongelijk moment (bijvoorbeeld met telkens een jaar tussen) gemaaid worden; dynamiek, meneer en mevrouw!
Bemerk ook de voorzichtige hoekjes en kantjes: de natuur is niet aan rechte lijnen. In- en uitsprongen verhogen de variatie en verlengen het grensgebied tussen de verschillende stroken, wat op zich al meer overgangssituaties geeft.

Je kan er zelfs voor opteren om ook de kruidenlaag niet elk jaar integraal te maaien. Maar dat moet je perceel in kwestie wel toelaten natuurlijk. Als je hooiland nog nagenoeg vrijwel alleen uit grassen (gestreepte witbol!) bestaat heeft dit weinig zin: alles maaien en afvoeren is dan de boodschap, tot de kruiden uiteindelijk beginnen op te duiken, dan kan je de frequentie verlagen en voor sommige stukken al eens een jaartje over slaan. Daar ben ik in mijn tuin voorlopig nog niet echt aan toe. Wat dan wel kan zie je op onderstaand schema: De zones aangeduid met ‘A’ en de (geel gekleurde) paadjes worden zo goed als wekelijks kortgehouden: gazon met andere woorden. De zones aangeduid met ‘B’ worden 1x gemaaid tussen half mei en begin juni en nog een tweede maal na september. Zone C is opgedeeld in twee delen: dit jaar wordt er geen van beiden gemaaid (eerste jaar dat er in C niet gemaaid wordt), vanaf volgend jaar is het alternerend C1 of C2 dat gemaaid wordt, met af en toe een jaartje overslaan zodat elk stuk om de drie à vijf jaar aan bod komt. Deze C-zones zijn ideale overwinteringsplaatsen voor veel insectensoorten, waaronder vlinders.

maaischema in de tuin

*: maaien impliceert in dit geval ook steeds het afvoeren van het maaisel: dat verschraalt de bodem, wat de grassen benadeelt en de bloeiende kruiden bevoordeelt.

Dit bericht is geplaatst in in eigen tuin met de tags . Bookmark de permalink.

6 reacties op maaien

  1. AnneTanne schreef:

    Ik vrees dat ons hooiland dit jaar gemaaid wordt in een plaatselijke variant van de ‘fazes en gradaties-stijl’.
    Nadat zoonlief me tien dagen geleden geleerd heeft om met de zeis te maaien, sla ik elke dag gretig een uurtje aan het oefenen (fazes, weet je wel)…
    en wat de gradaties bereft: de plekke waar vooral witbol staat, die krijg ik al behoorlijk netjes kort, maar er staat ook een ander grasje, met veel zachter blad en stengels, en die buigen zich limbo-matig onder mijn zeis door, om wat later weer fier rechtop te gaan staan.
    Ik in dubio: het zo maar laten, of er toch nog een keer met de handzeis of de grasmachine tegenaan?

  2. Geert schreef:

    alhoewel ik geen zeisgoeroe ben, weet ik toch dat je met een zeis best niet slaat; hiel van de zeis zachtjes over de grond laten glijden en je mes goed scherp houden en als het even kan, maaien s’ochtends vroeg; als gevolg van de dauw en de vochtigheid snij je door je gras als door boter, hoe later op de dag, hoe droger en dat kost meer moeite, ook voor iemand die goed met de zeis overweg kan. voor beginners, ook niet te breed en te veel ineens willen zeisen; korte bewegingen, kleine stapjes en langzaam in ritme opbouwen … het doet me aan iets anders denken dat ik ook heb moeten (mogen) leren …

  3. AnneTanne schreef:

    @Geert: ik ‘sla’ aan het oefenen, ik sla niet met de zeis. Als je de ‘zeisles’ leest die mijn zoon me spelde, merk je dat hij het me exact uitlegde zoals jij het deed (minus de allerlaatste vergelijking, waar die 11-jarige voor zover mij bekend nog geen ervaring mee heeft)…
    Maar desondanks is er dus een grassoort die zich door mij voorlopig niet laat omleggen..

  4. Katia schreef:

    Wij gaan ook voor een bloemrijk grasland. Ik heb al een goede tip opgedaan om een stukje meer dan een jaar te laten liggen voor de beestjes in de winter een onderkomen te geven. Wij beginnen met een gefreesd en genivelleerd stuk grond (leem) van 12 are, het zal wel een beetje blijven glooien. Kan je ons een goed zadenmengsel aanraden (inheems!!)? Ik vind maar niks op internet. Ik kom steeds uit bij ecoflora maar daar is het enorm duur, ik zou ook enkele niet-dominerende grassoorten willen onderzaaien.
    Sorry voor de vele vragen hoor, maar dikke proficiat met je tuin, ziet er geweldig uit.
    Groetjes, Katia

  5. bart schreef:

    Katia, ik heb zelf nog nooit een commercieel zaadmengsel ingezaaid, maar naar wat ik gehoord heb zijn de mengsels van Ecoflora weliswaar duur, maar toch de moeite waard want enkel uit bloemenzaden bestaand (andere handelaars mengen kwistig met het (voor hen veel goedkopere) graszaad en verkopen het mengsel dan goedkoper. Zelf gras mee inzaaien zou ik in eerste instantie niet doen, want die komen er sowieso toch in en durven al eens de overhand halen op de bloemen. Ik ben nog altijd zwaar fan van het uitstrooien van maaisel uit een naburig natuurreservaat: je hebt soorten die in de omgeving voorkomen, met wat geluk is je bodem dus prima om die soorten te herbergen. En ’t is gratis, mits een goed klapke met de plaatselijke conservator :-)

  6. Katia schreef:

    Bedankt voor je antwoorden, bart. Ondertussen blijkt dat we problemen gaan krijgen met ons bloemrijk grasland, onze grond zou te rijk zijn (hoewel er nu ook al bloemen opstaan die er zelf gekomen zijn), en we zitten met heermoes dat welig groeit (daar moeten we dus actief aan werken –> maaienmaaienmaaien). We gaan gewoon weidegras inzaaien en hopelijk komen er dan via maaibeheer wat bloemen en kruiden bij in de zone zonder heermoes.

Geef een reactie