de eigenwijze prairie

Bij het woord ‘prairie’ komt onmiddellijk de zoete herinnering aan de schoon dochters van Michael Langdon uit ‘ Little House on the Prairie‘ bovendrijven. Ik snapte destijds niks van de hele verhaallijn, maar dat deed er in wezen niet toe; ’t was schone televisie om naar te kijken (vooral Melissa Gilbert dan) .

verbena is ook een prairieplant, begot!

Maar ziet, sinds enkele jaren wordt met ‘prairie’ ook gedoeld op een tuinstijl waarin Noordamerikaanse prairieplanten een hoofdrol toebedeeld krijgen. Die hebben als groot voordeel ten opzichte van veel van onze inheemse kruidachtige planten dat ze pas later in het seizoen in actie schieten maar dan ook tot laat in het najaar bloeien (z.g. warm season planten). Bovendien kunnen veel van die prairieplanten ook vlot overweg met rijke grond, dat durft met onze inheemsen ook wel eens anders zijn.

Maar past dat wel in een ecologische tuin, zo’n prairiegedoe? Is zo’n prairietuin niet veel te veel -euh- tuinachtig? Vragen waar ik toch wat mee zat.
Bij Natuurpunt zijn ze alvast niet overtuigd, maar hun alternatieven gaan vooral op voor arme zandgrond en hun argumenten zijn in eerste instantie relevant voor openbare domeinen, daar waar tuinen traditioneel een aanzienlijk aantal exoten huisvesten. Hey, zelfs in de huidige eigenwijze tuin staan al een paar soorten die net zo goed in een prairietuin kunnen geïntegreerd worden, zoals de Verbena bonariensis op de foto hierboven.

In de prairietuinbijbel (En daarmee is meteen het incontournabel boek van Laurence Machiels vermeld, dat je -als je overweegt om een prairietuin aan te leggen- zeker in huis moet halen) lees ik zelfs argumenten die in het voordeel van de prairietuin pleiten: een prairietuin vraagt weinig onderhoud, weinig extra water, weinig of geen mest en is bijzonder insectvriendelijk.
Mijn belangrijkste bezwaar bij dit -voor de rest bijzonder fijn- boek: het is echt wel een tuin-boek, waarin veel voorbeelden naar mijn (hoogst persoonlijke en eigenwijze) smaak serieus overkill zijn:  te kleurrijk en te weinig natuurlijk ogend. En aangezien ik bepaald geen ‘tuin’ wil, ga ik maar voor de eigenwijze versie van een prairietuin. Mits een aantal zaken in acht te nemen denk ik een en ander  zonder bezwaar in een natuurlijke tuin zoals de onze te kunnen inpassen.

Dat houdt onder meer in dat er geen substraatlaag komt, dat grassen (die in een klassieke prairietuin een belangrijke rol spelen) er in eerste instantie niet in komen, en dat ik op zoek ga naar een beetje ‘bescheiden’ planten, met voorkeur voor blauwe, paarse en witte bloemen om een vrij natuurlijk uitzicht te behouden. Voila, zie daar in grote lijnen het nieuw tuinprojectje waarvan eerder sprake.

Een en ander heeft vanzelfsprekend de nodige studieavonden vereist, hard labeur en keiharde discipline, ziet dat van hier. Maar ondertussen is het boek ‘prairietuinen’ van achter naar voor twee keer uitgelezen en samengevat en heb ik de meeste soorten die er in vermeld staan door google gejaagd.

Hieronder volgt een zeer beknopte samenvatting van dit boek, louter op basis van wat ik meen te moeten weten voor mijn eigenste plannen. Als je overweegt om zelf een prairietuin aan te leggen zou ik je toch vooral aanraden om het boek volledig te lezen. Helemaal op het eind heb ik ook de planten opgelijst die ik mooi of anderzijds  interessant vindt om aan te planten. Waarschijnlijk maak ik uit deze lijst mijn definitieve keuze.


Naargelang de voedselrijkdom in de bodem wordt er een onderscheid gemaakt tussen hooggrasprairie (voor rijke grond) en laaggrasprairie (voor arme, droge grond). Voor hooggrasprairie reken je op 6 à 7 planten per vierkante meter, voor laaggrasprairie zo’n 12 planten per vierkante meter. Mengvormen bestaan ook, dan heb je zo’n 9 planten nodig per vierkante meter.

In een prairietuin heb je vijf grote groepen planten:

STRUCTUURPLANTEN, bijvoorbeeld Vernonia crinita (ijzerkruid), maximum 5 à 10%

ASPECTPLANTEN, deze bepalen het kleurthema. Let er op dat de bloeitijd van de aspectplanten gespreid is. vb: Monarda (bergamot), Penstemon (schildpadbloem), Solidago rugosa fireworks (guldenroede). Samen zo’n 40% van de planten.

BEGELEIDPLANTEN maken ook 40 à 50% van het totaal aantal planten uit, maar zijn minder opvallend dan de aspectplanten. Vaak zitten hier ook goede bodembedekkers bij. Vb: Artemisia (westerse bijvoet), Pycnanthemum pilosum (bergmunt).

PENDELPLANTEN zijn uitzaaiende pioniers die in de eerste jaren voor een wat voller effect kunnen zorgen en later deels weggeconcureerd worden. Maximaal 5%. Vb: Verbena bonariensis.

STROOIPLANTEN: bollen en knollen die je kan aanplanten om ook in het voorjaar wat kleur te hebben. Vb. Camassia cisickii (prairielelei), Alliumsoorten, Crocus,…

Voor je begint kan je best de graslaag afplaggen (zelf heb ik het gras genekt door het vorig najaar af te dekken met worteldoek). De beste plantperiode valt tussen eind maart en juni. Je plant best niet bij te natte grond, maar maak wel altijd eerst de kluiten nat vooraleer uit te planten.

Plaats eerst de solitairen of structuurplanten, daarna de aspectplanten. Tenslotte vul je aan met de begeleid- en pendelplanten. In het najaar kan je dan de bloembollen aanplanten.

Een prairietuin moet één keer per jaar gemaaid worden ergens eind februari of begin maart. Als je bollen geplant hebt moet je wat vroeger maaien: midden februari.

soorten:

Van sommige soorten weet ik de naam nog niet (de eerste vijf hier onder), ik zal de auteur eens aan haar charmante oren trekken in de hoop dat zij me op weg kan zetten. Wie – met het boek op schoot – dit lijstje kan aanvullen mag dat natuurlijk altijd doen.


?witte staarten p6: Liatris spicata ‘Alba’, met dank aan Menck (zie commentaren)
? 2 soorten op de rechtse foto p9: Phlox paniculata (voorgrond). Achtergrond: waarschijnlijk een Salvia-soort, met dank aan Menck
? p35: Achillea Phlox p. – Agastache foeniculumAllium, met dank aan Menck
? blauwe distel links onderaan p 50 – waarschijnlijk Eryngium planum, met dank aan Robin en bevestigd door Menck
? p 77 rechtsboven in de achtergrond: Monarda spec., met dank aan Menck
Achillea millefolium (duizendblad), begeleidplant, veel kleurvarianten, lijst achteraan* – foto’s
Agastache foeniculum
, begeleidplant, lijst achteraan – foto’s
Agastache ‘Black Adder’, begeleidplant, lijst achteraan- foto’s *
Agastache rugosa, pendelplant, lijst achteraan – foto’s *
Amnosia tabernaemontana
, solitair of structuurplant, lijst achteraan – foto’s
Anthericum liliago
(grote graslelie), lijst achteraan – foto’s
Echinacea purpurea
(vb picca bella: laag en herbloei), structuur en aspectplant, p13 en verder, ook E. purpurea Rubinstern p65 – foto’s ***
Echinacea pallida
, structuurplant en aspectplant, p30, lijst achteraan – foto’s
Eupatorium maculatum
(koninginnekruid of leverkruid), structuurplant (met nadeel dat hij op het eind van het seizoen openvalt, nvdr) – foto’s
Geranium himalayense
‘baby blue’, aspectplant, lijst achteraan – foto’s
Kalimeris incisa,
p110, lijst achteraan – foto’s
Knautia arvensis
(beemdkroon), pendelplant, lijst achteraan – foto’s *
Knautia macedonica
, pendelplant,  p21, 40-41, 111 – foto’s
Liatris
p99 ** – foto’s
Liatris spicata
(knopige slangenwortel), aspectplant, bestaat ook in paarse variant, lijst achteraan – foto’s
Monarda
(Bergamot), Aspectplant, p49 – foto’s
Monarda menthifolia
, p100 – foto’s
Monarda scorpion
, (paarse variant), lijst achteraan – foto’s
Nepeta racemosa
(kattekruid), p73 – foto’s **
Penstemon,
p102 – foto’s
Pycnanthemum
, p103 – foto’s *
Salvia nemerosa
(caradonna), p110, lijst achteraan – foto’s
Trifolium ochroleucon
, begeleidplant, p24, p110 – foto’s
Verbena bonariensis
, pendelplant – foto’s ***
Vernonia crinita
‘Mammuth’,  structuurplant, solitair, zie achteraan in boek – foto’s**
Veronicastrum virginicum
(ereprijs), aspectplant, lijst achteraan vb apollo (paars) of lavendelturm (lavendelblauw) – foto’s

Dit bericht is geplaatst in in eigen tuin. Bookmark de permalink.

26 reacties op de eigenwijze prairie

  1. J. schreef:

    Hoezo, projectJE???

  2. natuurlijk-rijk schreef:

    Ik wist het, ik wist het!!! dat stilzwijgen heeft wel niet lang geduurd!
    Las ik nu niet op je facebook dat je gestopt bent met drinken!?!?

  3. Ria Baeck schreef:

    Een mooi leesbaar boek in deze orde is: Meer Droomplanten van Henk Gerritsen en Piet Oudolf. Heb het in geen enkel ander tuinboek meegemaakt dat je af en toe in de lach schiet bij de beschrijving van diverse planten. Puur genot!

  4. onderdeappelboom schreef:

    ’t Is altijd idioot om naar jezelf te verwijzen, maar ik heb dus soortgelijke bedenkingen bij prairietuinen gehad: http://onderdeappelboom.wordpress.com/2010/04/02/siergrassen-prairietuinen-en-vermoeiende-ecologen/.
    Uiteindelijk heb ik er een onderdeappelboomvariant van gemaakt met planten naar eigen keuze en meer bloemen dan grassen.
    Hier is zelfs een fotootje van het nog frele prairiebordertje: http://onderdeappelboom.files.wordpress.com/2010/08/pict0157.jpg
    Ik denk niet dat het zo heel onnatuurlijk oogt, want tijdens je bezoekje aan ons heb je er zelfs overheen gekeken :-)
    Mijn ervaringen: die substraatlaag is absoluut niet nodig; dat doet het er alleen maar onnatuurlijk uitzien. Over de plantenkeuze: monarda doet het niet overal goed, maar is zeker de moeite van het proberen waard. Voeg er zeker veel echinacea (waarom ook niet in andere kleuren?) en verbena aan toe voor de hoogte, en penstemon voor de laagte (pas op, die laatste is niet zo verschrikkelijk winterhard). Ik zou zo vrij zijn er ook geum (nagelkruid) aan toe te voegen; dat bestaat in veel variëteiten. De geranium zou ik dan weer weglaten; die vind ik er niet in passen. Pas ook een beetje op of je border werkelijk overal in de zon ligt, want dat zijn allemaal zeer zonminnende planten. Eventueel kan je in de schaduw wat aanvullen met digitalis. Aangezien ik het boek (nog) niet heb, weet ik niet naar welke distels je verwijst, maar het zijn misschien de kruisdistel of de kogeldistel? Ik zou je eigenlijk naar de planten bij vivara durven verwijzen, want veel daarvan past in een prairieborder.
    Als je geen grassen wil, moet je die er vooral niet tussenzetten (ze zijn nochtans schoon in de winter: http://onderdeappelboom.wordpress.com/2010/12/04/sneeuwestafette/ ;-)), maar misschien moet je toch eens in de reeks artemisia ‘gras’duinen (wat zijn we grappig). Artemisia Schmidtiana bloeit bijvoorbeeld heel mooi en geeft toch groenstructuur. Ook rozemarijn ertussen vult de vele ‘iele’ planten van een prairieborder met mooi groen, vind ik, en daar heb je dan ook nog iets aan. Ik heb thuis wel een leuk grassenboekje dat ik je kan uitlenen en waar wat minder typische grassen in staan.
    Enfin, ik heb natuurlijk nul ervaring in vergelijking tot Laurence, maar alle beetjes helpen misschien :-)
    Trouwens, hier nog een artikeltje over het ja en nee van prairietuinen: http://www.lowtechmagazine.be/2010/06/milieuvriendelijke-tuinen.html
    Nu stop ik met zeuren en zelf-publiciteit :-)

  5. bart schreef:

    @J. : we beginnen bescheiden, met een tiental vierkante meter. Als’t meevalt dan ga ik grootschaliger. :-)
    @natuurlijk-rijk: ik had het dan ook vroeger al verklapt eigenlijk. Je krijgt de prijs voor de aandachtigste lezer ;-) En die tripel was maar voor de decoratie!
    @Ria: Bedankt voor de tip.

  6. onderdeappelboom schreef:

    En nog vergeten: er dille tussen zaaien. Zacht van kleur en supermooi.

  7. onderdeappelboom schreef:

    (maar ik denk dat mijn vorig bericht in je spam terechtgekomen is…)

  8. the666bbq schreef:

    indrukwekkende lectuur blijkbaar … en flink gestudeerd
    is een prairietuin zonder grassen nog wel een prairietuin (voor de prairietuinliefhebber) ? En die verhoudingen zijn dan ook voor het te behalen prairietuin-label ?? Ik zie gewoon een lijstje leuke planten ;-) maar google ziet nu toch weer een paar keer prairietuin extra ;-)

  9. AnneTanne schreef:

    Mooi projectje…
    Maarre… als jij zegt ‘gras genekt door het vorig najaar af te dekken’…
    Is dat dan najaar 2009 of najaar 2010? Als het dat laatste is, dan vrees ik ervoor… Ik bedoel: Veel kans dat de wortels (die toen toch al in rust gingen) van grassen met uitlopers lekker wakker worden in het voorjaar…
    Als wij gras echt weg willen hebben, dekken we het minimaal twee volle jaren af, met liefst tussendoor even weghalen van de bedekking om een deel van het zaad te verleiden om te kiemen…

    Soms heb ik ook zin in zo’n prairie-achtige tuin, maar ik vrees dus precies voor het vanaf de kanten insluipen van wortelstokgrassen allerhande, en dat is een crime om die er uit te wieden…

  10. Loko Tosh schreef:

    haha, tof hé, zo’n beetje god spelen. Dat is het em, tuinieren is god spelen. Santé.

  11. Robin schreef:

    ?? blauwe distel links onderaan p 50

    Ik heb het boek niet, maar zou het echinops ritro of eryngium kunnen zijn ? Dit zijn in ieder geval zeer aan te raden plant in je prairie border, ze lokken massa’s insecten en hebben prachtige blauwe kleuren. Ik heb ze beiden in de tuin en zou ze niet meer kunnen missen.

  12. Gert Arijs schreef:

    Pfft, en ik maar kijken naar dat filmpje met die schone dochters… Hoe oud waart ge toen ge van hen droomde? 6 jaar wellicht?
    Geef me dan maar Baywatch!
    http://www.youtube.com/watch?v=WtCQF4xaBLk

  13. madame boerenerf schreef:

    Projectje noem jij dat. Daar is precies al heel wat voorbereiding aan vooraf gegaan. En dan moet het eigenlijke werk nog beginnen. Ben benieuwd naar het resultaat!

  14. L1 schreef:

    Mooie combinatie Bart! bloemen -vlinders en bier!
    Over jouw goeie smaak valt niet te parleren! -:)

    Doe zo voort!
    sucZES met het pro-jext !

  15. Loko Tosh schreef:

    @Gert Arijs: beurk al die silly kone

  16. bart schreef:

    @Onderdeappelboom: schaamrood stijgt mij naar de wangen, ik had je schrijfselen schaamteloos over het hoofd gezien. Ik zal het nóóit meer doen. (En je eerste reactie zat inderdaad in de spam). De tien vierkante meter die ik er nu voor voorzien heb liggen in volle zon, dus geen probleem op dat vlak. (digitalis heb ik twee vierkante meter gegeven op een beschaduwde plaats). Ik onthoud geum, rozemarijn en dille van je sugesties, waarvoor vriendelijken dank. Grassen zal ik voorlopig niet aanplanten, ik ga er van uit dat er sowieso toch een paar inheemsen binnensluipen.
    @ the666bbq: zal mij worst wezen, of het al dan niet een prairietuin is! :-)
    @Annetanne: ik heb er rekening mee gehouden dat ik nog wat extra gras zal mogen wieden volgend jaar. En wat de insluipers betreft: we zien wel wie en in welke mate, de tuin mag ook wel een beetje zijn zegje hebben, zolang het de boel niet in de soep doet draaien.
    @ Loko Tosh: i’m with you on the silly kone!
    @ Robin: lijkt inderdaad heel sterk op Eryngium planum. Bedankt!
    @ Gert: 6 jaar zal het inderdaad zo ongeveer geweest zijn :-) ‘tZal je leren! Vrouwezot! :-)
    @ madame boerenerf: wat moet ne mens anders doen op de lange winteravonden newaar. En behalve plantjes kopen en in de grond draaien is er niet veel werk meer aan, dus op een dag tijd is dat ruimschoots gepiept. Dus dit projectje is ’t minste van mijn zorgen ;-)
    @L1: ha ge weet het! Bedankt voor ’t supporteren ;-)

  17. onderdeappelboom schreef:

    Euh, ’t was niet de bedoeling te zeggen dat je al mijn schrijfseltjes moet gelezen hebben hé!!!! Anders zit ik hier ook vol schaamrood hoor!

  18. Menck schreef:

    – Witte staarten p. 6: Liatris spicata ‘Alba’;
    – Rechtse foto p. 9: Phlox paniculata (voorgrond). Achtergrond: waarschijnlijk een Salvia-soort;
    – Pagina 35: Achillea – Phlox p. – Agastache foeniculum – Allium;
    – Pagina 50: Eryngium planum;
    – Pagina 77 rechtsboven / achtergrond: Monarda spec.

  19. bart schreef:

    Fantastisch Menck, erg bedankt!

  20. Joris schreef:

    Ik kijk al uit naar fotomateriaal van de ontwikkeling en vorderingen van jou projectje!

  21. chelone schreef:

    Nu ik net weer begin te bloggen (samenvallend met de bijna nieuwe lente) heb ik hier al een uur zitten lezen. Een stevige en zeer interessante brok informatie. En dan nog al die verwijzingen naar onderdeappelboom en haar verwijzingen.
    Nu sta ik nog meer te popelen van ongeduld om er aan te beginnen!

  22. bart schreef:

    Leuk dat je weer aan het bloggen slaat chelone. Ik ben benieuwd naar de resultaten van je prairietuin.

  23. Laurence schreef:

    Moh Bart toch, wat een studie! Je bent beslist de meest aandachtige lezer van Vlaanderen tot nog toe ;-) Ik geef met plezier persoonlijk advies aan huis.
    Opletten met die zware grond van je; zoek een wat droger, vooral heel zonnig plekje. Probeer onkruidvrij te starten; dan kan het niet mis gaan. En wie weet heb ik wel wat plantjes op overschot? Mail mij maar door wat je wil planten.

  24. Jean Jean schreef:

    Beste,

    Bedankt voor de interessante informatie, neem ook eens een kijkje op mijn site.
    http://www.tuinmarktplaats.be , dit is een site waar u al uw tuinartikelen kan kopen of te koop aanbiedieden.
    Dit is uiteraard volledig gratis!

    MVG

  25. Rob schreef:

    Dag Bart,

    Ook wij overwegen een natuurlijk ogende prairietuin aan te leggen, ter vervanging van de akkerkruiden die we elk jaar zaaien, maar waarmee we geen mooi en stabiel bloemenbed krijgen.
    Hoe is het na 2011 verder gegaan met jouw prairietuin, heb je er foto’s van?

    Groet,

    Rob, Zelhem, Nederland.

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.