Nestkastjes maken voor vogels
Op deze pagina vind je informatie voor het maken van een nestkast voor pimpelmees, koolmees, zwarte mees, ringmus, huismus, bonte
vliegenvanger, grauwe vliegenvanger, witte kwikstaart, boomklever, kleine en grote bonte specht en vleermuizen.
Klik in het menu hierboven op ‘nestkasten e.d.’ voor een praktische handleiding van de verschillende types nestkasten.
We zijn te proper. Alléz, de meesten onder ons toch. Propere tuintjes zonder dode bomen en zonder vuile hoekjes en kantjes. Uitgebloeide tuinplanten weggeknipt, gras kort afgereden zonder dat het in bloei komt, spuiten tegen mos en wilde bloemen, afgevallen bladeren weggeruimd,…
Nu doe je in uwen hof natuurlijk uw goesting, en als je tijd overhebt dan is zo’n propere tuin een goeie oplossing om u van de straat en uit het café te houden. Grote dupe van al die propreteit zijn evenwel onze wilde dieren: insecten en insecteneters (egel, mol, spitsmuizen), maar ook en vooral de vogels, die in zo’n tuin geen voedsel en geen nestgelegenheid vinden. Daarom is het zeer verantwoord om hierin een extra aanbod te organiseren, onder de vorm van nestkasten, schuilplaatsen en bijvoederen op moeilijke momenten (ttz, in de winter).
Maar bedenk wel: met nestkastjes en een voederplank alleen verander je een groene woestijn niet in een vogelparadijs. De volledige tuin moet zo natuurlijk mogelijk ingericht worden (wat niet wil zeggen dat het een wilde tuin moet worden). Wat dan wel? Zoveel mogelijk inheemse planten en struiken gebruiken (die zijn de voedselplanten van heel wat insecten, die op hun beurt weer als voedsel dienen voor heel wat vogels), schuilplaatsen voorzien (‘slordig hoekje’, hoek met enkele grotere (doorn)struiken als meidoorn
en sleedoorn,…), onkruid (madeliefjes, boterbloemen, klaver,…) tolereren, water voorzien als was- en drinkplaats,… enfin, er zijn boeken over volgeschreven, en ook op de rest van deze site vind je er één en ander over terug.
Er wordt voor zangvogels zoals mezen en boomkruipers doorgaans uitgegaan van (per vogelsoort) ongeveer één nestkast per 100 m²,
al is dit sterk afhankelijk van de omgeving (lees: het voedselaanbod). Een onderlinge afstand van 15 meter is geen overbodige luxe om burenruzies te beperken. Hang ze hoog genoeg zodat katten er niet bijkunnen (ongeveer 2 meter hoog). Ook geen stokjes op de voorwand, want daar komen Eksters en Gaaien op zitten om de jongen op te peuzelen. De opening wordt best naar het oosten of zuiden (of daar tussenin) gericht. Op die manier vermijd je inslaande regen (overwegend vanuit het westen). Zorg er ook voor dat
de kast niet in volle zon hangt om te hoge temperaturen binnenin te vermijden, let er wel op dat de aanvliegroute open blijft.
Nestkasten voor spreeuwen en huismussen kan je ook met enkele bijeen onder de dakgoot hangen.
Roodborstjes en winterkoninkjes verkiezen dan weer goed verborgen nestkasten die lager dan 2 meter hangen
Grauwe vliegenvanger wil z’n nestkast hoger dan 2 meter, tussen de vegetatie maar met een open aanvliegroute.
Spechtenkasten moeten minstens 3 meter hoog, op een rustige plaats hangen.
Er wordt aangeraden om nestkasten één keer per jaar, in de herfst, schoon te maken om de parasieten te verwijderen. Zelf ben ik niet
zo’n enthousiaste schoonmaker, dus dat sla ik dikwijls over. Natuurlijke nestholten worden ten slotte ook niet schoongemaakt, is mijn excuus dan.
Waarmee maak je zo’n nestkast het best? In principe is alle hout bruikbaar, ook multiplex en dergelijke, maar dan ga je best voor de vochtbestendige varianten. En liefst ook geen geïmpregneerd hout, dat is niet gezond voor de bewoners. In elk geval is het nodig om de nestkast met een (milieuvriendelijke) verf af te werken, anders schiet er na een paar jaar niet veel meer van over (uitzondering is de vleermuiskast: die mag je niet schilderen of behandelen). Een courante dikte is 18mm, en dat valt ook makkelijk aan elkaar te nagelen
(nagels alternerend schuin inkloppen voor de stevigheid) of te schroeven (in dat geval wel voorboren, anders veel kans dat het hout splijt). Het dak nagel of schroef je best niet vast omdat je er nog in moet kunnen voor schoonmaak en nazicht. Gebruik een rubberstrook (vb stuk van een oude fietsband) om rugzijde en dak met elkaar te verbinden. Maak het dak aan de voorkant vast met een roestvrij haakje. Het is vriendelijk als je de binnenkant van de voorzijde met een rasp of iets dergelijks wat ruwer maakt, dit maakt het eenvoudiger voor de jongen om tot aan de vliegopening te komen als het zover is.
Het standaardtype is de koolmees/pimpelmeeskast, en kan je uit een stevige plank van anderhalve meter lang en 15cm breed bijeen knutselen (zie figuur). Voor pimpelmezen moet de opening van de nestkast een diameter van 2,5 cm hebben, voor koolmezen is dit 2,8 cm. Maak het middelpunt van de invliegopening op zo’n 14 cm boven de bodem, anders kunnen de jongen er te makkelijk uit.
deze nestkast is ook voor andere vogelsoorten bruikbaar, maar dan moet de opening aangepast worden:
25-28 mm voor pimpelmees en zwarte mees
28-32 mm voor koolmees, ringmus en bonte vliegenvanger
32-34 mm voor huismus, boomklever en kleine bonte specht
30x50mm (vierkant) voor gekraagde roodstaart
voorzijde 10 cm hoog, bovenste helft open is bruikbaar voor roodborstjes
en witte kwikstaart
voorzijde 14 cm hoog, bovenste 6 cm open is goed voor de winterkoning
voorzijde 6 cm hoog, bovenste 14 cm open is geschikt voor grauwe vliegenvanger
Dit schema is ook bruikbaar voor spreeuwen en grote bonte specht, maar dan moet de kast iets groter: een plank van 18cm breed en 1,58 meter lang verzaag je dan als volgt:
lange zijde zijkant 30cm, korte zijde zijkant 25cm. Voorkant 25 cm, dak 23 cm, bodem 15 cm – 2x dikte plank, rugzijde 40 cm
de openingen worden dan:
45 mm voor spreeuw
50 mm voor grote bonte specht
Deze kasten zijn ook bruikbaar voor vleermuizen mits volgende aanpassingen:
- geen opening in voorzijde
- binnenzijde ruw maken
- dakgedeelte goed laten aansluiten en vastzetten
- de bodem sluit achteraan niet aan tegen de rugzijde, maar laat een kier van 1,5 à 2 cm (dus bodemplankje kleiner maken dan in schema)
- de kast vooral niet behandelen of schilderen, vleermuizen zijn hier zeer gevoelig voor.
Een heel ander type nestkast is geschikt voor boomkruipers. Ook leuk: maak eens een nestkast voor solitaire bijen. Klik in het menu hierboven op ‘nestkasten e.d.’ voor een praktische handleiding van de verschillende types nestkasten.
Comments
Comment from Bart Dewulf
Time: 27/12/2008, 15:12
Hallo,
prachtige website boordevol uiterst interessante en nuttige informatie, doe zo verder zou ik zeggen, ik volg het op de voet!
De afgelopen dagen heb ik een nestkastje gemaakt voor koolmezen met behulp van de aanwijzingen op je site, heel gemakkelijk te volgen.
Het is altijd tof om de vogeltjes in de tuin bezig te zien, en als je ze dan kunt helpen met wat voedsel of onderdak is dat natuurlijk nog veel leuker!
Bedankt en nog een prettig eindejaar!
Comment from bart
Time: 27/12/2008, 22:30
bedankt, en graag gedaan :-)
Comment from ardo de graaf
Time: 01/02/2009, 11:13
beste
een simpele vogelkast is te maken door een wijnkistje (voormalig kerstgeschenk) schuin af te zagen en van een dakje te voorzien. Opening erin en klaar. Het jaar erop moet je een neiuwe kast maken, want ongeschilderd is het een kast voor slechts eenjarig gebruik.
ardo de graaf
Comment from tokolosh
Time: 02/02/2009, 12:28
huh? hoe wie wat schuin afzagen en dakje voorzien? onze bart legt dat toch beter uit hoor
Comment from jo
Time: 12/02/2009, 19:42
graag had ik nu het nog kan, een kast voor een groene specht gemaakt, weet iemand welk modelletje ik mag volgen ?
Comment from bart
Time: 12/02/2009, 22:51
geen idee!
Comment from luc
Time: 20/02/2009, 08:23
zelfde model als mezenkast,
vliegopening 65mm, bodemmaat 13*13cm,hoogte 50cm
Comment from w.vissers
Time: 02/09/2009, 17:28
ik zoek een tekening voor het zelf maken van een mussennestkast.
kan deze ,ondanks veel speurwerk, niet vinden.
kunt U mij daar aan helpen
mvr.gr w.vissers
Comment from bart
Time: 02/09/2009, 20:21
W., de kast die op deze pagina staat is perfect geschikt voor ringmus en huismus, mits in acht nemen van de juiste diameter van de invliegopening. (zie hierboven). In mijn tuin heb ik jaarlijks een broedgeval van ringmus in een dergelijke kast.
Comment from elsen
Time: 05/02/2010, 18:27
ik heb met jongeren op school nestkastjes gemaakt, de bodem is echter 8×10 cm uitgevallen; zal dit een probleem geven?
Comment from AnneTanne
Time: 05/02/2010, 21:15
@elsen: altijd in je achterhoofd houden, dat voor de mens nestkastjes maakte, de vogels ook al in holen broeden, en die holen hadden ‘niet altijd’ standaard-afmetingen.
Maar of de standaard koolmees in de nestkastjes gaat broeden durf ik niet voorspellen. Als er echter weinig anders ‘holvormigs’ te bekennen is, dan gaan de vogels de onmogelijke riante villa graag inruilen voor het wel beschikbare kruipkot.
Comment from Giedo
Time: 19/03/2010, 09:43
Bestaan er ook nestkastjes voor zwaluwen en hoe hoog moeten die minstens hangen ?
Groetjes,
Comment from bart
Time: 19/03/2010, 10:05
Giedo, dat bestaat inderdaad. Kunstnesten zijn te koop in de ‘gespecialiseerde handel’ (kijk bijvoorbeeld eens bij natuurpunt) of kan je zelf maken met een doorgesneden plastiek voetbal, een plankje en één of ander opvulmiddel. Zie ook deze link Ik heb al zwaluwen zien broeden op een tweetal meter hoogte, onder de dakgoot van een stal. Dus ‘hoog’ hoeft niet per sé.
Comment from Rita de Ruijter
Time: 25/03/2010, 10:30
Vorige week, 16 maart 2010, bekeken 2 koolmeesjes mijn nwe. nestkastje, vliegopening zeker 2.8 tot 3 cm. Een v.d. twee begon v buiten- EN binnenuit verwoed te hameren, als een specht om de opening te vergroten. Weet iemand waarom dit is? Of is het gewoon een te dikke (Obesitas)mees…
Rita
Comment from bart
Time: 25/03/2010, 23:25
Het zal het vrouwtje zijn. Vrouwen durven zich al eens ‘breder’ wanen dan ze in werkelijkheid zijn (zie ook dit) :-)
Euhm, neen, mezen doen dat wel meer. Geen idee waarom precies. Eigenwijze beesten zijn het :-)
Comment from argus
Time: 30/03/2010, 09:52
-vanaf wanneer de kastjes ophangen (moeten die al bv een maand voor de broedperiode “te bezichtigen” zijn?
-heeft het nog zin om in april kastjes op te hangen?
-wanneer begint de broedperiode?
-vanaf wanneer mag men de kastjes/inhoud van kastjes van dichtbij bekijken/ fotograferen?
-afmeting bodemplaat 15+2xdikte plank? zo neen, waarom?
-bodemplaat lichtjes uithollen om eieren makkelijker samen te houden of broeden die vogels niet rechtstreeks op de bodemplaat?
Comment from Lotte
Time: 30/03/2010, 10:36
Wij hebben in het najaar 2 nestkastjes gehangen, en dit weekend zag ik in een al bewoning (kon nog net een kreet van verruking onderdrukken beestjes niet bang maken) 2 meter hoger zagen we ook een nieuw boomgat van een Specht, vorig jaar zat er ook een.
Comment from bart
Time: 30/03/2010, 21:39
argus:
- vroeger ware beter geweest, maar het kan nu ook nog
- ja
- afhankelijk van de vogelsoort waarvoor je een nestkast wilt ophangen: april-mei
- zo weinig mogelijk, als je je niet kan beheersen: van zodra je zeker bent dat er jongen in zitten (dus als de ouders constant voedsel aandragen) maar zeker niet overdrijven, sommige soorten zijn zeer gevoelig
- u spreekt in raadsels
- niet uithollen: vogels gebruiken nestmateriaal
@Lotte: fijn hé :-) Hopelijk wordt het een succesvol broedgeval. Leuk!
Comment from Frank
Time: 05/04/2010, 18:52
Beste, tot vorig jaar nestelde er een zwarte roodstaart in onze oude stal.
Die is nu afgebroken. Bestaat er ook een nestkast voor en waar moet ik die ophangen, tegen een muur of in een boom ?
Comment from Bart
Time: 06/04/2010, 12:59
Frank, als ik het goed heb is de zwarte roodstaart een half holenbroeder. Ik vermoed dat het type voor een grauwe vliegenvanger ook voor een zwarte roodstaart zal voldoen. Zwarte roodstaart heeft een uitgesproken voorkeur voor gebouwen, dus zeker aan een muur als het kan.
Comment from R.J.
Time: 08/05/2010, 08:44
we hebben een mussenbungalow gekocht met 3 vlieggaten/vakken.
Moeten er nu wel of geen stokjes bij de gaten gemaakt worden?
Bij het mezenhuisje wat we zelf gemaakt hebben hebben we wel een stokje gemonteerd , dit is een groot succes volgens ons .
De meesjes zitten er regelmatig op voordat ze naar binnen gaan , ze zijn al druk aan het voeren dus weer een mezenpaar gelukkig gemaakt met een onderkomen.
Leuke site overigens met een hoop nuttige info.
grt. R.J.
Comment from bart
Time: 08/05/2010, 21:59
R.J., het al dan niet aanwezig zijn van een stokje doet er in feite niet veel toe voor een vogel: ze hebben het niet nodig om in het hokje te gaan en zullen hun keuze om al dan niet voor een nestkast te kiezen er niet van laten afhangen. Doorgaans worden er zo’n stokjes geplaatst op nestkastjes die in een tuin opgehangen worden, want dan blijft dat meesje of musje daar eventjes op zitten en dat is leuk voor ons want dan kunnen we er eventjes naar kijken.
In een bos of in een landelijke tuin schijnt zo’n stokje het risico te verhogen dat het nest leeg geroofd wordt door een specht, vlaamse gaai of ekster. Ik weet niet zeker of dit klopt.
Comment from monique
Time: 24/05/2010, 10:48
ik heb hier gelezen over het koolmeesje,
ben tot de ontdekking gekomen dat we een nest met jonge koolmeesjes in onze tuin hebben.
en wat hier zo bizonder aan is dat is dat ze niet in een nestkastje zitten maar in een stenen kruik, die met de opening naar boven gericht staat en de ganse namiddag in volle zon staat. het is een plezier om beide ouders op en aan te zien vliegen met voedsel in hun bek en het gekrijst van de jonge te horen.
mvg
Comment from bart
Time: 25/05/2010, 10:19
Monique, kool- en pimpelmezen nestelen in zo goed als alle afgesloten ruimtes die ietwat de juiste afmetingen hebben, zelfs in brievenbussen. Bij mij is het eerste nest zaterdagmorgen al uitgevlogen: zes jonge koolmezen heb ik zien vertrekken. Nu wachten op het tweede broedsel.
Comment from Kees
Time: 01/02/2011, 17:30
ben op zoek naar bouwtekeningen van nestkastjes voor roodborstjes.
Kasten liefst div. modellen.
Dank
Kees
Comment from bart
Time: 01/02/2011, 22:53
Kees, Roodborstjes zijn halfholenbroeders, dus een klassieke mezenkast maar met een half open voorzijde is geschikt. Bouwplannen specifiek voor roodborstjes heb ik niet.
Pingback from Mandvlechten, wat beestjes lokken, wild moois eraan en gespit ! | ecotuin
Time: 27/02/2011, 20:42
[...] kenbaar te maken dat ze welkom zijn. Een vogelnestkastje knutsel ik een dezer dagen ineen. Bij de eigenwijze tuin alvast een uitstekende handleiding [...]
Pingback from Mandvlechten, wat beestjes lokken, wild moois eraan en gespit ! | Ecologische Volkstuin
Time: 06/03/2011, 22:16
[...] kenbaar te maken dat ze welkom zijn. Een vogelnestkastje knutsel ik een dezer dagen ineen. Bij de eigenwijze tuin alvast een uitstekende handleiding [...]
Comment from Gooitzen Eijzenga
Time: 21/12/2011, 21:07
Ik maak een nestkast voor een grote bonte specht. De kast is al klaar maar het gat moet nog geboord. De zijkanten heb ik 50 cm hoog. Wie kan me vertellen hoe hoog het gat in de voorkant geboord moet worden. Over de diameter wordt ook verschillend gedacht volgens mij. De één zegt 50 mm. Een plaatselijke vogelvriend zegt 60 mm. Zelf heb ik geen verstand van dus laat ik me graag voorlichten. Door wie…?
Comment from harri Meijer
Time: 07/02/2012, 16:34
als jongen van 9 jaar ben ik bij een spechtennest met eieren geweest. Het spechtengat zat in een boom op ongeveer 3 meter hoog, het gat was klein maar ik kon er precies met mijn handje in en de eieren lagen erg diep met moeite kon ik er met mijn vingers bijkomen. De gatopening was in noordelijke richting. Succes, gr.harri
Comment from bart
Time: 07/02/2012, 16:40
Gooitzen: in de natuur kijken ze ook niet op en paar cm hoger, lager, groter of kleiner. Het steekt allemaal zo nauw niet.
Comment from jo vercaemst
Time: 16/11/2008, 23:20
perfecte inhoud, bedankt