De eigenwijze tuin

Organisatie en vooruitziendheid, het zijn – en dat zal u niet verwonderen- niet bepaald mijn sterkste vakken. Procrastineren daarentegen, dat kan ik als de beste.  In die mate zelfs dat het seizoen mij zou dreigen in te halen, en ik niet meer aan aanplanten zou toekomen. Maar ziet, een moment van helderheid heeft mij, blijk gevend van een zeldzame opeenvolging van coherente planning, toegelaten om mijn extra dag congé te laten samen vallen met een fijn voorjaarsweertje én de nodige voorafgaande regelingen te treffen om mijn plantgoed te kunnen afhalen. Ik ben werkelijk trots op mijzelf.

Derhalve beschikte ik deze morgen, naast tien wilgenpoten, ook over onderstaand gerief:

• Hydrangea serrata ‘bluebird’, een soort voor halfschaduw tot schaduw.
• Kruisbes Ribes uva-crispa ‘Hinnonmaeki Rood’ , een rode stekelbes met ronde vruchten, witziekteresistent en rijp begin juli.
• Vlinderstruik Buddleja davidii ‘Black knight’, ter vervanging van het ter ziele gegane exemplaar.
• Vlinderstruik Buddleja davidii ‘ Lochinck’, omdat ne mens nooit genoeg vlinderstruiken kan hebben.
• IJzerhard, Verbena bonariensis (6 stuks), omdat dat een magnifiek plantje is
• Bruidsluier, Fallopia aubertii (8 m hoog, zon-halfschaduw, bloei 7-9), om dingen te begroeien.
• Peer ‘Williams Bon Chrétien’ leivorm, om tegen dingen op te groeien
• Zwarte aalbes Ribes nigrum, omdat ik het niet kon laten
• wilde kamperfoelie Lonicera periclymenum ‘Belgica’, omdat ik een gigantisch compromis  heb moeten sluiten en omdat ik dat compromis nu keihard aan het oog wil onttrekken. (laters meer daar over)
• Hamamelis intermedia ‘Arnold promise’, omdat Annetanne nu al jaren mijne kop zot maakt met haar mooie foto’s van bloeiende toverhazelaars.
• Perzik ‘Fertile de septembre’, hoogstam, draagt een middelgrote vrucht met rode schil en sappig wit vruchtvlees. Rijp midden september, omdat mijn eigenwijze madam graag perziken eet.

Op de wilgenpoten na zit alles al in de grond, de afwerking is voor morgen. En dan ga ik ook foto’s maken. Van de toverhazelaar. Whiiiiiiii!

Meegeroofd van op weekend in de Hoge Venen, uit een weelderige weide waar er miljoenen van stonden: een vreemdsoortig maar mooi bloeiend geraniumdingk (of een ooievaarsbek, of reigersbek, of weetikveelbek, ik ken bitter weinig van planten).

‘k Weet,  ‘k weet, het is not done, planten uitsteken in ‘t wild voor eigen gebruik. Maar ik heb uitvluchten: ‘t was in een weide (dus cultuurland, niet echt in’t wild) en bovendien stonden er beláchelijk veel van. Ik heb (slechts!) twee plantjes uitgestoken met een bot keukenmes (en daarna het mes terug in de schuif gestoken, maar ik heb het wel eerst netjes afgekuist ma!) om ze daarna in mijn eigen (iets minder weelderige) weide te planten. Ze doen het momenteel bijzonder goed, al blijft het afwachten of ze zich op langere termijn kunnen handhaven natuurlijk. Maar nu ben ik wel een beetje nieuwsgierig naar de juiste soort, dus wie het weet mag het zeggen (beredeneerd gokken is ook goed).

Onder het motto ‘doe Poekie ook eens een plezier’ is de eigenwijze tuin verrijkt met Nepeta nervosa, één van de vele kattekruid-soorten. Want Poekies schijnen daar verzot op te zijn. Wegens dat ze daar een beetje tipsy van schijnen te worden. Wegens dat daar nepatalactone in zit dat een beetje te enthousiast inwerkt op de feromoonreceptoren van poezen, waardoor ze tijdelijk euforisch worden. En wie ben ik, EtOH-adept,  om mijn poezen een analoog pleziertje te misgunnen? Vandaar dus: kattekruid. Al was het mij in eerste instantie toch wel te doen om de mooie verschijningsvorm van deze plant, en zijn aantrekkingskracht op vlinders en bijen.  Bovendien schijnt het een ‘gemakkelijke’ plant te zijn, en dat is met mijn beperkte hovenierskunsten geen onnodige luxe. ‘t Enige wat ik niet mag vergeten is om de planten na de bloei flink terug te snoeien, kwestie van een tweede bloei te forceren. Maar dat zal wel lukken, vermoed ik

Ha! Toch nog een verlanglijstje! Mijzelf kennende zal ik mij hier niet toe kunnen beperken. Aan de andere kant zal er wellicht één en ander ook (nog?) niet (meer?) te krijgen zijn. Maar als het een beetje goed gaat keer ik morgen huiswaarts met het volgende in de koffer (byebye jobkorting):

□    Handboek ecologisch tuinieren, ook wel bekend als de groenselbijbel van VELT.

en dan, in alfabetische volgorde, volgende plantjes:
□    Brunel – Prunella vulgaris
□    Dagkoekoeksbloem – Silene dioica
□    Duizendblad – Achillea millefolium
□    Gele dovenetel – Lamium galeobdolon
□    Gewone vogelmelk – Ornithogalum umbellatum
□    Grote ratelaar – Rhinanthus angustifolius
□    Kruipend zenegroen – Ajuga reptans
□    Maarts viooltje – Viola odorata
□    Margriet – Leucanthemum vulgare
□    Roze ooievaarsbek – Geranium endressii
□    Sneeuwklokje – Galanthus nivalis
□    Sneeuwroem – Chionodoxa lucillae
□    Sleutelbloem – Primula veris
□    Stinkend nieskruid – Helleborus foetidus
□    Wilde narcis – Narcissus pseudonarcissus
□    Wilde kamperfoelie – Lonicera periclymenum

en voor in mijn vijverke:

□    Pijlkruid – Sagittaria sagittifolia

Niet dat ik het van plan ben, maar moest ik ooit zelfstandigske spelen, ik zou een volkomen utopische combinatie van kinderboerderij / streekbierendrankcentrale / ecoflora-kloon uit de grond stampen (om vervolgens lijnrecht op het faillissement af te stevenen). Vanzelfsprekend valt er, de ‘concurrentie’ van alle gesubsidieerde initiatieven in beschouwing genomen, geen leefbaar inkomen bijeen te krabben met een kinderboerderij. En in de streekbierendrankcentrale zou ik de spreekwoordelijke kat bij de melk zijn (zelfkennis is het begin van alle wijsheid). Rest nog een ecoflora-kloon, maar dan vind ik het weer veel te plezant om naar het origineel af te zakken. Dat is al lang zo; mijn allereerste blogpostje handelt al over mijn aankopen aldaar. Een bezoekje aan Ecoflora staat dan ook elk jaar toch een tweetal keer op het programma. Dat is óók een beetje de kat bij de melk zetten, want ik moet mij dan altijd werkelijk énorm beheersen. Ze hebben daar namelijk belachelijk veel interessant plantgoed dat je zo goed als nergens anders vindt. En nog best betaalbaar ook. Wilde bloemen en planten die vanzelfsprekend niet zouden misstaan in mijn tuin. En het heeft geen zin om niet te veel cash mee te brengen, want die sloebers hebben bancontact! Het enige wat helpt is een vast budget voorop stellen, en proberen  om dat met niet meer dan 100% te overschrijden als je langs de kassa passeert.

Gewoonlijk pleeg ik mijn bezoekjes aan Ecoflora op vrijdag, zo rond het middaguur, zodat ik de plantperkjes enkel moet delen met nog een paar verdwaalde solitairen. De opendeurdagen vermijd ik gezien mijn aangeboren aversie voor massa-evenementen zoveel mogelijk. Maar zo niet dit jaar, want nu zit er aan de opendeurdag een leuk extraatje vast: een fijne selectie van blogvolk zal, na jaren van virtueel bezoek op elkaars websitekens, elkaar in levende lijve ontmoeten. Ik ben dan ook behoorlijk benieuwd. Sowieso ben ik verheugd om eindelijk kennis te kunnen maken met Annetanne en Yo, en wie weet ook met Houbi. Maar stiekem hoop ik daar ook Willem en Anneleen, Mme Zsazsa, de illustere (mw), Muggenbeet, de duivelse barbeque, de inwoners van pontstraat 49, de blote tuinmens, de diversituinier,  de ecologische tuinier, de juffrouw van onder de appelboom, en andere virtuele kennissen te ontmoeten. U komt toch ook? Hier klikken voor de praktische kant.

Eindelijk, na een tiental dagen nachtvorst en bevroren bodems konden de twintig Haagbeukjes de grond in. Aanplanten met vriestemperaturen  is immers geen goed idee. Dan bevriezen de kleine haarworteltjes van de planten zo goed als zeker en is er weinig kans dat je plantgoed het redt. Beter even wachten dan; ofwel de planten inkuilen (bedekken met een voldoende dikke laag -niet bevroren- grond), ofwel de wortels vochtig houden in een plastic zak. Dat laatste is enkel goed voor relatief korte periodes. Als je je plantgoed langer wilt bewaren is inkuilen een betere methode. Maar een veertiental dagen in een plastic zak, bij een temperatuur van rond de vijf graden, is geen probleem.

‘Nog twintig Haagbeuken? Waar gaat hij dat nu begot nog steken?’ hoor ik mijn trouw lezerspubliek nu luidop denken.  (voor wie geen trouwe lezer is: shame on you!) Welnu: vlak naast het terras, bij wijze van wind- en vooral (!) nieuwsgierige-blikken-scherm. Want wij huizen langs de nodige toeristische fiets- en wandelroutes waardoor onze terras-zondagen nogal eens verstoord plegen te worden door schaamteloos gapende recreanten (je hebt er geen idee van hoe lomp sommige mensen durven zijn). Derhalve een haagbeukschermpje, om ons aan onbeschaamde blikken te onttrekken. Meer moet dat niet zijn.

De greppel was ter plaatse al enkele weken geleden gegraven. Het plantgoed was ook al meer dan een week beschikbaar. Maar koning winter strooide roet in het eten vorig weekend. Afgelopen vrijdag was het -tien graden en een heerlijk zonnetje- echter dé moment om te planten.  Eerst mooi de plantjes uitverdelen over de beschikbare plaats (om de vijftien cm een plantje, ik overdrijf graag in die dingen), dan met aarde van de molshopen de greppel weer opvullen. Met aarde van de molshopen inderdaad,  want sinds onze verbouwingen is de bodem in de onmiddellijke periferie van ons huis danig verstoord en aangedamd dat het uitgegraven mengsel van steengruis en klei niet geschikt is om boompjes in te planten. Daarom heb ik de greppel extra diep gemaakt, en weer opgevuld met fijngehakselde grond van de molshopen (ziede wel dat het nuttige dieren zijn!!!).

En voilà, na een ruim uur over- en weer gevwajageer met mijn kruiwagen (ge ziet nog niet dat er molshopen weg zijn, zóveel heb ik er) was ‘t al gepiept. Nu nog een paar voorspoedige groeiseizoenen en ik kan onbeschaamd Arendjes consumeren achter mijn eigenste groenscherm.

En in het geval dat je het je afvraagt: jazeker, ik heb een fameus schone vue vanuit mijn living.

Hobbyboerken galore! Het naburig natuurreservaat is gemaaid, twee grote volgestampte zakken maaisel zijn mijn!  Morgen uitspreiden die handel zodat de zaadjes zich kunnen verspreiden over mijn doeninge, en mijn hooiland ziet er misschien volgend jaar wel hélemaal zo uit:

Want nú is het moment om wilde bloemen te zaaien: het zaad is rijp, en ‘in de natuur’ komen ze momenteel ook op de grond terecht. Door een fractie van een fractie van de zaadopbrengst van een reservaat te gebruiken kan je zo de hele kruidenmikmak in je tuin introduceren. Het enige wat je eventueel nog moet doen is na enkele weken het maaisel weer uit de tuin weghalen (verarmen van de bodem, weetwel). Morgen maak ik er werk van zie, want morgen heb ik een vrije dag, én ‘t zal schoon weer zijn! Hiep hoi!

edit 10 oktober: opdracht volbracht. Zo goed mogelijk alles uitgespreid, en aangevuld met rijp zaad van de plaatselijke wilde peen, rolklaver, kaardebol, bevernel,…

Van interessant en al! Mme Zsazsa klapt uit het bed.

De eerste keer dat ik zelf een boom plantte moet in de winter van 1997 geweest zijn. We hadden ons huis pas gekocht en ons eerste werk was het aanplanten van een gemengde haag en enkele fruitbomen. Niet gehinderd door enige kennis ter zake werden een zestal fruitbomen afgehaald (o jee wat bleken die krengen groot). Noodgedwongen moesten ze op het dak van de auto naar huis gevoerd worden. Daarna rap in de grond geduwd en klaar was Kees. Resultaat: ondertussen zijn er twee van gesneuveld: één afgeknabbeld door de schapen (Reine des Reinettes), de andere (een Winterbanana) waarschijnlijk gewoon slecht geplant. Een derde (een Conférence) doet het in feite verre van schitterend en blijft na al die jaren een tenger boompje: waarschijnlijk ook slecht geplant.

Ondertussen heb ik veel bijgeleerd over hoe het wél zou moeten. Ik heb er dan ook redelijk wat vertrouwen in dat de zopas aangeplante Essing het wel zal halen.

Zo was het vervoer deze keer wat beter voorbereid. Nog steeds op de bagagedrager bovenop de auto, maar nu met de wortels goed ingepakt (fruitboomwortels zijn gevoelig voor uitdroging) en met doeken rond de stam waar hij met de bagagedrager in contact komt. Op die manier raakt de stam niet beschadigd. Thuisgekomen eerst een kop koffie en dan onmiddellijk aan het werk: een flink brede kuil uitgraven (bewaar de afgestoken graszoden eventjes appart) waar de boomwortels voldoende ruimte hebben. Plooi de grote wortels zo weinig mogelijk om: je hebt kans dat ze dan gaan afsterven. Maak het plantgat niet te diep: de boom mag niet dieper geplant worden dan hij in de kwekerij stond (te zien aan de kleurovergang op de stam, zie foto hieronder rechts). Fruitbomen worden immers dikwijls geënt op een goed – wortelvormende onderstam. Als je de boom te diep plant, dan gaat de eigenlijke stam ook (minder goede) wortels vormen, en raken de onderzittende (goede) wortels afgesneden van de rest van de boom zodat de boom op termijn kan afsterven.

Bemerk op de foto’s hierboven ook dat er al een steunpaal in de plantkuil zit: door de steunpaal tegelijk met de boom te planten voorkom je het beschadigen van de wortels. Een goede steunpaal hoeft niet meer dan een meter boven de grond uit te steken. Te lange steunpalen resulteren in een ‘luie’ boom die, als de steunpalen later weggehaald worden, alsnog kan ontwortelen. Plaats de steunpaal niet vlakbij de boom maar geef de stam voldoende ruimte om te verdikken.

Vul vervolgens het plantgat met de fijngebrokkelde aarde (geen grote kluiten, en vooral géén verse mest want dan verbranden de wortels). Na het planten de aarde flink aandrukken en indien nodig wat begieten, maar overdrijf hier niet mee. Tenslotte de graszoden terugleggen.

Rest nog de boom te beschermen tegen de rondlopende grazers, in mijn geval schapen. Gewoon kippengaas is daarbij nog het meest efficiënt gebleken. Heb je andere dieren lopen (geiten, koeien, paarden) dan is er iets groter en sterker nodig.

Tenslotte: als je de boom op de kwekerij gaat ophalen dan zijn ze meestal wel zo vriendelijk om hem z’n eerste vormsnoei te geven. Is dat niet gebeurd (of doe je het, zoals ikzelf, liever eigenhandig) dan is het nú de moment om dat te doen. Selecteer de harttak: die laat je met rust. Dan probeer je uit de overige takken één of twee kransen van drie à vier gelijkwaardige takken te selecteren. Je probeert met andere woorden een pyramide-vorm te bekomen. En dan is het wachten op de lente, tot de boom begint uit te lopen.

Woord vooraf: ik weet één en ander af van bomen planten en snoeien, maar dat maakt me nog lang geen specialist. De informatie die hier staat is bijeengesprokkeld uit literatuur, op demonstraties en nagelezen en aangevuld door ‘beroeps’. Wat hier staat mag dus als ‘vrij correct’ beschouwd worden, maar aanvullingen en opmerkingen zijn altijd welkom.

Wanneer

De beste periode voor aanplanten is vanaf de bladval tot net voor het uitlopen van de bladknoppen.

Voor je begint: bodem en bemesten

Voor een gezonde fruitboom is de bodem van levensbelang. Een boom die het niet goed doet kan sterk geholpen worden met gerichte bemesting. Daarvoor is een bodemanalyse nodig, die kan uitgevoerd worden door onder andere de Bodemkundige Dienst België (kost ongeveer 40 €). Belangrijk daarbij zijn de zuurtegraad van de bodem, en de NPK- verhouding: stikstof (N) is vooral nodig voor de groei, Fosfor (P) is vooral nodig voor de wortels, Kalium (K) is nodig voor een goede bloei en vruchtzetting.

Bemesten doe je liefst met organische mest (compost, stalmest), tenzij je grote fouten in de NPK-verhouding moet rechttrekken: in dat geval ben je aangewezen op korrels, maar denk er aan dat die de bodem op lange termijn verzuren en verzouten.
Bemesten doe je best onder de rand van de boomkruin: daar zijn de wortels het meest aktief (geldt ook voor eventueel begieten in de zomer).

Je kan ook uitgetrokken brandnetels als bemesting gebruiken: gewoon rond de boom leggen en de voedingsstoffen komen langzaamaan in de bodem terecht. Let wel: op deze manier rijk je nagenoeg enkel de stikstof (N) aan.

Bladbemesting is ook nuttig: zet brandnetels of heermoes in een emmer water gedurende enkele dagen en spuit dit op de boom. Heermoes heeft bovendien een antischimmel werking, en brandnetel helpt tegen bladluizen. Met Heermoes-gier spuiten kan vanaf juli-augustus, dit is de periode waarop de meest schadelijke schimmels zeer actief zijn.

Chemisch sproeien is sterk af te raden: je verstoort het evenwicht in de bodem, en opportunistische woekeraars krijgen alle kansen.

Bemesten kan (bij oude bomen bvb) ook door gaten van zo’n 50 cm diep te boren aan de rand van de boomkruin, en daar compost in de doen. De boomwortels zullen er zich spontaan sterk in ontwikkelen.

Stap 1: koop een boom

Zorg dat je zeker bent dat je de juiste variëteit krijgt. Een kleine, gespecialiseerde kweker geeft je meestal meer zekerheid.

Voor hoogstammen en fruitbomen: koop een boom met een volledige kruin, waar geen takken uitgeknipt of afgetopt zijn. Bij fruitbomen zijn er normaal initieel vier grote takken: drie ‘zijtakken’ en een ‘hoofdtak’. Koop geen boom met minder dan drie goeie takken.

Let er ook op dat het wortelstelsel goed ontwikkeld is, vooral veel fijne worteltjes zijn van belang.

Pas er ook op dat de wortelhaartjes niet kunnen uitdrogen, vooral bij het vervoer in een open aanhangwagen of op het dak van de auto doe je best een beschermende hoes over de wortels. Als je de planten niet onmiddellijk na aankoop kan aanplanten, bescherm ze dan tegen uitdrogen en vorst, bijvoorbeeld met een plastic zeil of een oud deken. Duurt het nog vrij lang vooraleer je zal kunnen aanplanten, dan kan je de planten best inkuilen (dwz: de wortels ingraven onder een laag losse aarde of nat zand).

Stap 2: hoe planten

Dat is een beetje afhankelijk van wat je precies plant: Wilgen en populieren, andere bomen en struiken of fruitbomen,

Als je Wilg en Populier wil aanplanten, kan je aan de slag met “poten”. Poten zijn niks meer dan een stuk afgezaagde wilgentak. Typisch voor wilgen en populieren is dat, als je zo’n afgezaagd stuk tak in de grond steekt, het wortels en bladeren gaat vormen en kan uitgroeien tot een kloon van de moederplant.
Normaal gezien wordt dat vooral gedaan om knotwilgen te planten: een minstens vijf centimeter dikke tak van drie meter lang een meter diep in de grond werken (goed stevig aankloppen: hiermee voorkom je dat de tak te veel beweegt met de wind en de nieuw gevormde microworteltjes beschadigd raken), en met een beetje geluk heb je een knotwilg. Maar het kan ook met dunnere éénjarige takken, zolang ze maar diep en vast genoeg in de grond zitten. Het vergt dan gewoon wat meer tijd om tot een grote boom te komen. Om de kans op succes te vergroten kan je de onderzijde schuin afzagen en enkele inkepingen maken in de schors. Deze kwetsuren vergemakkelijken de wortelvorming (zie foto links).

Voor andere boom- en struiksoorten moet je met jonge plantjes uit de kwekerij werken. Voorzie en voldoende groot plantgat (2x zo ruim als de wortelkluit, zie foto uiterst links), en plant de boom zeker niet dieper dan hij in de kwekerij stond (kan je zien aan het kleurverschil onderaan de stam, foto links). Bij te diep geplante bomen krijgen de wortels niet voldoende zuurstof en komen er gegarandeerd problemen van. Kenmerkend voor een boom die te diep geplant werd zijn opslag onderaan bij de wortel. Enige remedie bij zo’n boom is hem de eerstvolgende winter voorzichtig los te graven en hem hoger te herplanten.

Hak altijd de aardkluiten op kleine stukken alvorens het gat weer te vullen.

Als je solitaire bomen zet en hierbij met groot plantgoed werkt (hoogstam) dan voorzie je best ook een steunpaal om de boom op te binden. Die hoeft niet zo hoog te zijn, want opbinden gebeurt best op ± 1 m boven de grond.
Plant je een haag, dan is de keuze uitgebreid: Meidoorn, Olm, Haagbeuk, Hulst, Sleedoorn, Veldesdoorn, Taxus, Wilde liguster, Beuk,… je kan kiezen voor een haag met 1 soort of je kan met meerdere soorten gaan inmengen. Voor het inmengen komt de Hondsroos, Gelderse roos, Rode kornoelje en Kardinaalsmuts zeker ook in aanmerking, al ben ik van Hondsroos totaal niet meer zo zot (maakt lange stekelige uitlopers en is nogal dominant.

Om een goed aaneengesloten haag te krijgen moet je rekenen op 3 à 5 planten per meter.

Als je wat meer plaats hebt kan je overwegen om een houtkant aan te planten. Dergelijk hakhout is een goede optie bij het bebossen van een kleine oppervlakte, zoals de houtkanten in onze tuin. Je kiest dan natuurlijk best voor soorten die zo’n hakhoutbeheer verdragen. Een tweede criterium was in ons geval een redelijk goede houtopbrengst. Dan ben je al gauw beperkt tot soorten als Wilg, Gewone es, Haagbeuk, Zomereik, Zwarte els. Eventueel ook Gewone esdoorn of Tamme kastanje, al zijn die twee ecologisch
dan weer minder interessant. Als je dan ook de groeisnelheid in aanmerking neemt komen Wilg en Gewone es als grote winnaars uit de bus, en vallen Zomereik en Haagbeuk weer uit de gratie. Beetje mengen is nog de beste optie, maar plant ze in groepjes zodat snelle en trage groeiers wat bijeen staan.
Planten met een onderlinge afstand van één à anderhalve meter, en de eerste jaren ongemoeid laten. Daarna kan je ze dan op 20 à 25 centimeter van de grond afzetten. Vanaf dan hanteer je naargelang de soort (zie hakhoutbeheer) een verschillende omlooptijd. Bij lange houtkanten kan je zelfs kiezen om in 2 fasen te werken (vb om de zes jaar de helft van de houtkant), op die manier blijft de ecologische waarde constant en blijven de beestjes niet in de kou staan. Je kan er ook voor kiezen om enkele bomen uit je houtkant te laten groeien (middelhout) of als knotboom (dus hoger afgezet) te behouden.

Fruitbomen

Hoogstamfruitbomen zijn groot: ofwel moeten ze in een aanhangwagen, ofwel op de bagagedrager. Pak daarom de wortels goed in met plastic (fruitboomwortels zijn gevoelig voor uitdroging), en draai wat doeken rond de stam waar hij met de bagagedrager / aanhangwagen in contact komt. Op die manier raakt de stam niet beschadigd.

Graaf een flink brede kuil uitgraven (bewaar de afgestoken graszoden eventjes appart) waar de boomwortels voldoende ruimte hebben. Plooi de grote wortels zo weinig mogelijk om: je hebt kans dat ze dan gaan afsterven. Maak het plantgat niet te diep: de boom mag niet dieper geplant worden dan hij in de kwekerij stond (te zien aan de kleurovergang op de stam, zie foto hieronder rechts). Fruitbomen worden immers dikwijls geënt op een goed – wortelvormende onderstam. Als je de boom te diep plant, dan gaat de eigenlijke stam ook (minder goede) wortels vormen, en raken de onderzittende (goede) wortels afgesneden van de rest van de boom zodat de boom op termijn kan afsterven.

Bemerk op de foto’s hierboven ook dat er al een steunpaal in de plantkuil zit: door de steunpaal tegelijk met de boom te planten voorkom je het beschadigen van de wortels. Een goede steunpaal hoeft niet meer dan een meter boven de grond uit te steken. Te lange steunpalen resulteren in een ‘luie’ boom die, als de steunpalen later weggehaald worden, alsnog kan ontwortelen. Plaats te steunpaal niet vlakbij de boom maar geef de stam voldoende ruimte om te verdikken.

Vul vervolgens het plantgat met de fijngebrokkelde aarde (geen grote kluiten, en vooral géén verse mest want dan verbranden de wortels). Na het planten de aarde flink aandrukken en indien nodig wat begieten, maar overdrijf hier niet mee. Tenslotte de graszoden terugleggen.

Rest nog de boom te beschermen tegen de rondlopende grazers, in mijn geval schapen. Gewoon kippengaas is daarbij nog het meest efficiënt gebleken. Heb je andere dieren lopen (geiten, koeien, paarden) dan is er iets groter en sterker nodig.

Tenslotte: als je de boom op de kwekerij gaat ophalen dan zijn ze meestal wel zo vriendelijk om hem z’n eerste vormsnoei te geven. Is dat niet gebeurd (of doe je het, zoals ikzelf, liever zelf) dan is het nú de moment om dat te doen. Selecteer de harttak: die laat je met rust. Dan probeer je uit de overige takken één of twee kransen van drie à vier gelijkwaardige takken te selecteren. Je probeert met andere woorden een pyramide-vorm te bekomen.

Waar

Hou rekening met de wettelijke plantafstanden, dat voorkomt boze buren. Er is een verschil naargelang de soort plantgoed (hoogstam, eigen haag of gemeenschappelijke haag) en de bestemming van het perceel waar geplant wordt (bouwzone, landbouwgebied). Om zeker te zijn neem je best contact op met de milieudienst van je gemeente, want er schijnen nogal wat gemeentelijke reglementen rond te bestaan.

Naargelang je perceel hou je ook best rekening met de specifieke voorkeuren van de planten: sommige soorten staan liever in de zon dan in de schaduw, anderen staan liever nat dan droog.
Veralgemenend kan je de volgende richtlijnen hanteren:

Ook belangrijk ivm de standplaats: gras is ‘groen asfalt’: het is beter de bodem onder de boom grasvrij te houden door geregeld te maaien. Anders krijg je onderaan de stam de geschikte omstandigheden voor schimmels, woelmuizen e.d. Nog beter is de bodem onder de boom daadwerkelijk grasvrij te houden door bijvoorbeeld te Mulchen, of de bodem met afgevallen boombladeren bedekt te houden. Maar echt noodzakelijk is het niet.

Als je bo(o)m(en) dan eindelijk in de grond zitten ben je er nog niet van af: er moet nog gesnoeid worden. Maar dat moet niet onmiddellijk.
Het is beter de boom de eerste twee jaar met rust te laten. Pas daarna is het ogenblik aangebroken om te snoeien. Belangrijk is hierbij de hoofdstructuur goed te sturen, maar daarover elders meer.

met muchas grasjas aan Anne Hollevoet voor de tabel