Daar waar onze grote roergangers nu pas, nog ietwat schrikachtig, durven te gewagen van een ‘plan b’,  draaien wij er hier bij de Eigenwijze Tuin onze hand niet voor om, om het kweetniehoeveeltigste plan op u los te laten. Wij zijn immers geen watjes hier, en we houden al evenmin van oeverloos palaveren. Vooruit met de geit!

Derhalve, als het even mee zit, ziet de tuin er in de lente volgend jaar ongeveer uit zoals hier boven. (Ge kunt er op klikkeren om het wat groter te krijgen, voor het geval het uw interesse kan wegdragen.) Toch al een behoorlijk verschil met de uitgangssituatie van dertien jaar gelden, waarvan ik begot zelfs nog een schetsje terug gevonden heb.

Mag ik u hierbij voorstellen: de vuilste hoek van de Eigenwijze Tuin par excellence.
Een lelijke foto, simpelweg omdat er geen mooie foto van te maken valt. Het is een mest- en composthoop van tien-twintig (dertig?) jaar oud, overwoekerd met brandnetels, riet, vijfvingerkruid, kleefkruid en nog wat vuiligheid. Op een paar hardnekkige maar schriele essen die weigeren het loodje te leggen en enkele zwammen (reuzenbovist en inktzwammen) na ecologisch nog niet de moeite waard om over te spreken.  Het steekt mij al een paar jaar de ogen uit, die vuile hoop, vooral omdat het danig in mijn zicht ligt, zo tussen binnenkoer en kippenren.

Zeg nu zelf, dat trekt op niks. En dus ben ik er aan begonnen, kruiwagen na kruiwagen uitscheppen, steen- en ander afval uitsorteren en afvoeren. Het muurtje (de rest van een vroegere stalmuur) wordt behouden, de essen krijgen een andere standplaats. En als het allemaal weg is, dan komt er in de plaats een vierkante vijver met rondomrond een gemetseld muurtje, aansluitend op het oude stalmuurtje. En nu zit ik nog een beetje te twijfelen, of ik een vijver maak met folie (maar ik ben een beetje bang voor die wortelstokken van het riet die nog volop onder de grond zitten) of een kant en klare bak aanschaf (genre koivijver, maar dat kost blijkbaar stukken van mensen). Dus wie een plastiek bak weet staan van ongeveer drie op drie meter, één tot anderhalve meter diep voor een schappelijke prijs, die mag het altijd zeggen :-)

Maar ik peis da’t wel schoon ga zijn, zo’n waterdingk daar achteraan. En gij?

Oh, ah, ik was al bijna te laat om nog op tijd te zijn! Dringend moesten mijn ajuinen en sjalotten de grond in, en ook wat radijzenzaad en snijslazaad lag te popelen om op de geijkte afstanden hun posities in de grond in te nemen. Maar eerst diende daar nog enig verleggen van moestuinbedjes aan te pas te komen, wat onder meer het verwijderen van draad en palen en het ontginnen van heelder nieuwe stukken impliceerde. Noeste arbeid, met andere woorden. Maar ziet, gisteren alles tot een goed einde gebracht onder een stralend lentezonnetje. (‘t was dan ook niet zo gigantisch groot als bij sommigen)

Dus in plaats van zes bedjes netjes op een rij (akke akke tuut tuut) zijn het er dit jaar twee keer drie.

Waarom, zo vraagt u zich af? Welnu, daar rechts vooraan in beeld komt binnen onafzienbare tijd zo’n glazen dingk om tomaten, paprika’s en meloenen in te kweken. Een serreke, jazeker! ‘t Is al besteld en al!

Aardappel
berber, prei
Peul
snijboon (helda), erwten (kelvedon wonder), sluimererwt (norli)
Kool
Peterselie (moskrul), Pompoen (butternut), radijs (sora en andere), rode biet (kogel 2)
Blad
snijsla (witte dunsel, rode eikenblad-red salad bowl), kropsla (bon jardinier, verano), roodlof (rode van verona), rucola, pluksla (Till), warmoes (groene gewone)
Vrucht
courgette (black beauty), komkommer (vroege russische)
Wortel
Ui (sturon), Chalot (yellow moon), pastinaak (halblange weisse), wortels (flakkeese 2)

Annetanne vist op haar blog naar ervaringen rond het kindvriendelijk inrichten van tuinen. Iets waar ik ook wel aandacht aan besteed. In haar eigen stukjes hieromtrent onderscheidt Annetanne drie grote zaken: een eigen plekje, snoepen en dierenleven. Gemakzuchtig als ik ben neem ik die onderverdeling hier klakkeloos over. Há!

Of nee, wacht, toch niet helemaal! Want rubriek ‘het eigen plekje’ doop ik bij nader inzien om tot het iets ruimere ‘spannende hoekjes’. Hier speelt de grootte van m’n tuin in mijn voordeel. De totale oppervlakte, graasweiden inbegrepen is meer dan een halve hectare, inclusief houtkanten waarin een voltallige kleuterklas zich onzichtbaar kan maken en bovendien grenzend aan een naaldbosje waar het fijn kampen bouwen is. Ondanks het (voorlopig nog) open karakter van onze tuin geeft zo’n oppervlakte toch de nodige kansen voor verborgen hoekjes en kantjes.

Het open grasveld wordt momenteel al wat opgedeeld door enkele spontaan uitbreidende olm- en sleedoornpartijen (spontane ‘verbossing’), al moeten die nog groeien in hoogte en breedte.

Het gras zelf wordt grotendeels beheerd als hooiland, waartussen met de grasmaaier de nodige kronkelpaadjes kort gehouden worden. Die zorgen voor een spannend loop- en sluipparcours dat van op korte beentjes niet in één twee drie te overzien is. Toch is vanuit elke hoek nog het veilige huis te zien (ook belangrijk voor kleine verkenners).

Snoepen
Niet alleen onze tuin is – op de fruitbomen na – nog jong, onze kinderen zijn dat ook. Het onderscheid tussen eetbaar en oneetbaar is niet altijd evident. Daarom sta ik niet zo erg te springen om het bessen-snoepen aan te moedigen. Want naast de eetbare druiven, aardbeien en frambozen zijn er in de tuin ook bessen en bottels van vlier, meidoorn, sleedoorn, rode kornoelje, klimop, hondsroos, vuilboom en dergelijke meer te vinden. Het ene al meer of minder eetbaar dan het andere. Buiten onze tuin groeit nog meer gevaarlijks (taxus bijvoorbeeld). Ik vind het dan ook belangrijk dat ze beseffen dat ze niet zomaar alles kunnen plukken en in hun mond stoppen. Maar samen met papa of mama frambozen of aardbeien plukken is wel party-time natuurlijk. En noten rapen! Of zelf van op de arm van pa of ma een appel/peer/pruim uit de boom plukken. Nog veel leuker is het als er noten / pruimen / appels geplukt mogen worden om in een kistje met bestemming Opa en Oma te leggen: dan wordt er extra ijver aan de dag gelegd.

Spelen
Het allerbelangrijkste hierbij: het kan allemaal zo geen kwaad. En daar bedoel ik mee: er mag op het gras gefietst worden, er mag door het hooiveld gelopen worden, madeliefjes, boterbloemen en paardebloemen mogen naar hartelust geplukt worden: de tuin is er met andere woorden om te spelen. Een zandbak, een klimrek met glijbaan, een touwladder die in een notelaar verdwijnt, een hangmat tussen twee bomen en een mega grote trampoline zijn leuke extra’s. Een korte maar stevige helling halverwege biedt ook mogelijkheiden om op te klimmen en af te rollen. De gemaaide paadjes tussen het lange gras zijn ideaal om loopwedstrijdjes te houden, maar er zijn ook enkele kortgemaaide veldjes waar gespeeld kan worden met de bal of met de fiets.

Met het oog op de toekomst staat er een paardekastanje met lage vertakkingen die tot de ideale klimboom kan uitgroeien. Er staat ook al een stevige knotwilg klaar om plaats te bieden aan een mooie boomhut. Maar dat is voor later. Wat nu wel al kan (maar nooit moet) is meehelpen als er iets gezaaid, geplant of afgevoerd (maaisel, snoeihout, hakhout) moet worden.

Dierenleven:

Het (wilde) dierenleven stimuleren is in feite datgene waar heel de eigenwijze tuin om draait.

Dat gaat ver: het consequent gebruik van streekeigen planten, het aanleggen van hooilandjes, takkenwallen, nestkasten voor kerkuil, steenuil, vleermuizen, wilde bijen, mezen en mussen, boomkruipertjes,… Enkel de grote vijver blijft uit veiligheidsoverwegingen voorlopig achterwege.

Achter in de tuin is er ook plaats voor steenstapels en een ernstige brandnetelhaard, niet onmiddellijk kindvriendelijke locaties, maar ze worden als vanzelf gemeden…

Respect voor de dieren is prioritair: sprinkhanen vangen mag, maar ze worden weer vrijgelaten. Pissebedden en kriebelbeesten zoeken onder stenen is één van de favoriete bezigheden, maar we plaatsen zowel stenen als beestjes terug. Een loupepotje is hierbij een leuk hulpmiddel dat er ook voor zorgt dat de beestjes niet platgenepen worden. Zelf gruwel ik half als ik ze met pissebedden, spinnen of duizendpoten op hun handen zie, maar zijzelf zijn er absoluut niet vies van. Nu goed, kijken en voelen tot daar: zolang de smaakzintuigen er niet aan te pas komen is het voor mij al lang goed. Ook altijd een voltreffer: een verdwaalde pad of kikker eventjes vasthouden en dan aan de houtkant weer vrijlaten.

Ook wat de huisdieren betreft staat het dierenwelzijn hoger dan het entertainment: niet achter de kippen aanlopen, de pasgeboren lammetjes de nodige rust gunnen. Toch hebben onze twee poezen er niet zoveel vertrouwen in en stuiven ze meteen weg van zodra de minimensen buiten komen gestormd. Maar de schapen, kippen, parelhoentjes en kalkoenen weten dat kinderhandjes vaak gepaard gaan met voedsel, dus daar klikt het wel. Eitjes rapen, water bijvullen met de gieter, bijvoederen en de algehele extase bij jonge lammetjes en kuikens: weinig dat er tegen op kan. Doe daarom uw kinderen een plezier en haal een paar dieren in de tuin, al is het een koppel hennen.

In eerste instantie wordt het hooiland. Het is zowat het meest voedselarme stuk van de tuin (er staat o.m. Kamgras, en Pinksterbloemen), dus er zit wel enig potentieel in (al zijn ook hier Akkerdistel en Brandnetel prominent aanwezig). Volgend najaar komt dan langsheen de nieuw geplaatste draad een gemengde houtkant (oranje op onderstaand plannetje) van een paar meter breed die het sparrenbos met de solitaire meidoorn verbindt. Dat moet dan allemaal samen een corridor vormen die recht naar de aldaar aan te leggen poel (blauw op onderstaand plannetje) leidt.

Eenmaal zover zal de poel via hagen, houtkanten en takkenwallen zo goed als rechtstreeks in verbinding staan met de vijvers van de omringende buren en zelfs met de meest nabije beek. Belangrijk om de beestjes de weg te laten vinden tot aan onze poel, én om niet met geïsoleerde populaties te eindigen die uiteindelijk te klein blijken om te overleven. Het enige wat ze moeten doen is voorzichtig de straat oversteken.
Maar nu is het nog in hoofdzaak een woestenij: schapekeutels met tot op de wortels afgezabberd gras met (hoe kan het ook anders) uitsprietende Akkerdistels. Nog niet echt het walhalla dat ik voor ogen heb.