De eigenwijze tuin

Het is niet de eerste, en het zal wellicht niet de laatste keer zijn dat er serieus aan het ‘ontwerp’ van onze tuin gemorreld wordt. ‘Ontwerp’ staat hier bewust tussen haakjes, want onze tuin is een beetje organisch gegroeid naarmate tijd en (vooral) inzicht beschikbaar werden. Vooral dat inzicht kan nog serieus groeien, dus er komen ongetwijfeld nog veranderingen.
Soit, twaalf jaar geleden was de volledige tuin nog het speelterrein van drie koebeesten. Tot na de verbouwing van ons huis (tot ergens in 2004) is dat grotendeels zo gebleven, behalve dat de koeien vervangen werden door schapen, en dat de machinerie die voor de verbouwingen ingeschakeld werd er ook een behoorlijk zootje van gemaakt had. Maar dat verhaal kon je hier al lezen. In de loop van de laatste vijf jaar is het ‘echte’ tuin gedeelte van mijn eigenwijs lapje grond stelselmatig gegroeid, tot grote consternatie van de schapen die zich verbannen zagen naar een steeds kleiner stuk graasweide. Ten minste, als ze geluk hadden, want minder eten betekent ook minder beesten van doen, dus waren er ook een paar die van de grote merguezetruc mochten doen.
Anyweejz, de situatie is tegenwoordig iets als op dit plannetje .

zicht op de toekomstige kippenren vanop de schapenweide

Alreedsch schone ende aengenaem, maar nog niet gelijk ik het zou willen. Vooral dan voor het dierendingk. Want die kippen, die zitten daar nogal kouwelijk op het noorden gericht en met een oud kippenhok opgezadeld waar de ratten vrijelijk in en uit graven. En die schapen, die hebben weinig schuilmogelijkheid en moeten voor de toegang tot de (oude, vochtige) stal een vrij steil hellingkje af. Bovendien neemt de gestaag groeiende afdeling ‘rollend materieel’ van onze kroost (fietsjes, go-cart, traktordingen, steps, bolderkarren en kruiwagens, ge kunt het zo zot niet bepeinzen of ze hebben het) een steeds grotere hap uit mijn garage en aanverwante koterijen.

de toekomstige kippenren, gezien van op de plaats waar het nieuw kippenhok moet komen

Tijd voor een nieuw kot dus! En bij deze heb ik de eer en het genoegen het definitief plan daarvan op u los te laten. (klik op het plannetje helemaal rechtsboven in dit bericht voor de inplanting). In de nieuwe situatie komt het kippenhok wat meer in de zon te liggen. Bovendien krijgen de kippen een veel grotere uitloop, die opdeelbaar zal zijn in verschillende percelen om het gras te laten herstellen indien nodig. De buitenren van de kippen grenst ook aan de groententuin, handig om ze in de winter daar wat in te laten scharrelen. De binnenindeling heb ik ook zo ongeveer in gedachten (zie hier onder): het kippenhok zal 2×1 meter groot worden, ruim genoeg voor drie hennen en een haan. Met afsluitbaar kippenluik én betonnen vloer, en slaapstokken die makkelijk schoongemaakt kunnen worden. De schapen krijgen een vlottere toegang tot de stal, een buitenafdak en mooi ruime lammerboxen die aan beide kanten open kunnen.  De indeling van de stal laat mij toe om elke lammerbox te bereiken zonder dat ik voorbij De Witte van Moerkerke moet, en ik hou mijn voeten proper als ik ze voer of water breng. Ook het hooi en het stro zal droog in de nieuwe stal kunnen. Luxe à gogo, kortom. Ik kon me dan ook niet inhouden en heb de voorbije weken, tussen het plopsalaeftelingadisiogebeuren in, de kastanjehouten afsluiting alvast haar nieuwe plaats gegeven. Nu nog de stal zien te regelen.  En de schapen… tja, die moeten het weer met enige vierkante meters minder stellen… Wordt ongetwijfeld vervolgd!

nota aan mijn eigen: schapen geschoren op 18 mei.

Onder de appelboom zoekt er inspiratie voor en op Buikberg hanteren ze er zo hun eigen geplogendheden bij;  namen kiezen voor neerhofdieren, ‘t is een behoorlijk delicate aangelegenheid. Want het gemiddelde beest gaat toch algauw enkele jaren mee. Liefst een naam kiezen die niet al te veel gruwelijke associaties oproept, denk ik dan. Jammer genoeg blijk ik op die acute momenten van uitbreiding der veestapel niet stelselmatig over te lopen van inspiratie. Daardoor hebben onze beestjes niet echt originele namen. Maar aan de andere kant, ze herinneren mij ook niet meteen aan de onderwijzer van het vierde, noch die van het zesde, noch aan enig leraar lichamelijke opvoeding. En dat is toch ook al iets.

Maar, terzake! Wie loopt daar allemaal rond op ons erf?

Bij de schapen hebben we ‘de Witten van Moerbeke’, simpelweg zo geheten omdat hij wit is en afkomstig van een boerderij in Moerbeke. Onze twee ooien ‘de Zwarte’ en ‘de Halve’ hadden vroeger nog het gezelschap van ‘de Witte’, alle drie met een kenmerkende verdeling zwart/wit op hun snoet: veel wit / minder wit / geen wit. Puur functionele namen dus. De lammetjes krijgen traditioneel elk jaar hun namen  toebedeeld door onze kroost. Bijgevolg worden we (al even traditioneel) elk jaar gezegend met een ‘Pitou’ (foto), een ‘Minou’ en doorgaans ook een ‘Bommetje’ en een ‘Ruitje’. Geen enkel schaap luistert echt naar zijn/haar naam, maar  iedereen komt wel spontaan mekkerend aangedarteld als ik fluit, luidkeels ‘skapie skaaapieee‘ roep of simpelweg met een emmertje korrels sta te rammelen. Brave beestjes!

Dan het pluimvee. Onze twee oude kippen (onbestemd ras) heetten Pouline en Poulette. één van beiden is ondertussen (wellicht van de ouderdom) gesneuveld, maar ik kon ze niet uiteen houden dus weet niet wie overschiet. Onze ‘nieuwe’ Vlaanderse koekoeken hebben geen naam maar luisteren wonderwel naar ‘tieeeekieeeee … tieeekie tieeeekietiekie!’ We noemen hen echter gewoon ‘de Kiekes’ want dat bekt iets makkelijker. Ondertussen is ook hun bestand gehalveerd na een bezoek van de Vos, met inbegrip van de haan (foto). Resten dus nog drie kippen, die niet echt een naam hebben (behalve dan het collectieve ‘de Kiekes’.

Onze carnivoren zijn Poekie (foto, kattin, 13 jaar oud) en Titus (kater,  5 jaar oud). Titus is geboren toen onze oudste zoon volop Bob De Bouwer aan het ontdekken was (en de poes van Bob heet Titus), vandaar. Inspiratieloos, ge hebt er geen gedacht van.

Tenslotte is er nog Choco, onze cavia. Samen met de poezen de enige die stelselmatig met zijn naam aangesproken wordt. Én de enige van de huisdieren die binnenshuis mag komen. Maar ik ben er na drie jaar nog altijd niet in geslaagd om een deftige foto van dat beest te maken.

Veertig uur oud, en al kwik en flupke op de wei. En ik moet mij dringend eens in die video-formaten verdiepen, zodat de excellente beeldkwaliteit van op mijn PC ook tot op uw PC geraakt. Maar tijd, meneer en madam, ik kom er te kort tegenwoordig.

(dit bericht wou ik gisteravond posten, maar belgacom deed blijkbaar niet aan ADSL in mijn straat gisteravond: ik geraakte aan geen kanten meer op het internet.)

Aan wie vertrouwd is met de avondrush bij thuiskomst van school & werk met een nest kinderen moet ik het wellicht niet uitleggen. Voor wie daar niet zo in beslagen is: al wat dan van de routine afwijkt is als een emmer zand in een goed geoliede machine. De kinderen willen hun verhaal kwijt, zijn moe, hebben dorst en honger, het brood moet gebakken, de boekentassen geledigd, de aardappels geschild, het vlees gebakken, het huiswerk gemaakt, de groenten klaar gemaakt, de brooddozen en drinkbekers afgewassen… Wee de televerkoper die me op dat uur durft opbellen ;-). Daarom ook dat ik, in de winterperiode, eerst langs huis passeer om op tien minuten tijd de dieren van eten en drinken te voorzien vooraleer ik de kinderen van school ophaal. Dan hebben de schapen, kippen en poezen hun gerief vóór donker, en kan ik me helemaal aan mijn kroost wijden tot de eigenwijze mama anderhalf uur later thuis komt en ik mijn handen weer wat vrij heb.

Zo ook vandaag. Onmiddellijk gezien dat één van de schapen (‘de halve’) niet aan het hekje klaarstond om me blijgezind toe te mekkeren. Madam stond enigszins aarzelend rond te drentelen aan het sparrenbos. Joepiejei, denk ik dan: die heeft gelammerd. Maar zie: uiteindelijk kwam ze toch op de bieten af.Ikke gaan kijken aan heb bos: niks te zien. Hmmm… misschien zijn de lammetjes nog op komst? Terug naar de schapen… ojee: 1 pootje steekt van onder de staart uit. 1 pootje is niet goed: 1 pootje wijst op verkeerd liggende of gekneld zittende lammetjes. Bovendien was het een koud pootje. Wie weet hoe lang dit al aan de gang was. Lammetjes dood, was mijn eerste gedachte. Maar hoe dan ook moesten ze er uit, anders ging ons schaap er ook aan.

Omdat de ooi nog heel vlotjes op haar poten stond kon ik haar zonder probleem (en mét een beker krachtvoer) de stal in lokken. En dan voor het eerst gedaan wat nu eenmaal gedaan moet worden in zo’n situatie (ik heb de veearts bij vorige gelegenheden goed in de gaten gehouden): pootje terug geduwd, en tot aan mijn elleboog het pootje mee gevolgd naar binnen. Dat ging, tot mijn verbazing, heel erg makkelijk. Ik voelde twee pootjes, maar geen kopje. Die twee pootjes kwamen vlot weer mee naar buiten, want ze had heel stevige contracties. Maar het bleef daarbij: de rest zat op één of andere manier klem binnen in de baarmoeder. Ondertussen tikte de tijd. Die lammetjes moesten er zo snel mogelijk uit, maar de kinderen moesten ook afgehaald worden van school, want de opvang stopt om half zes. Nog een paar voorzichtige pogingen van mijnentwege leverden niks op. Ik voelde wel dat ik de pootjes van één lammetje vast had (soms zitten twee lammetjes in elkaars weg en raken ze er daardoor niet uit), maar wist niet of het nu de voor- of achterpoten waren. Het zagen er voorpootjes uit, maar waar was die kop dan? Bon, knopen doorhakken Bart! De veearts gebeld, de situatie uitgelegd, de poort open gelaten en in spoedtempo om de kinderen. Ergens tussenin heb ik ook nog mijn handen gewassen ;-).

Een klein kwartier later , toen ik met drie overbenieuwde spruiten weer thuis kwam stond de auto van de veearts al op de oprit. Snel naar de stal, waar Norbert goed nieuws voor ons had: twee broertjes, gezond en wel. Blijkbaar zat er eentje met zijn nek naar achter geklapt waardoor hij het geboortekanaal blokkeerde. Ze zouden er niet vanzelf uit geraakt zijn, en had ik harder aan de pootjes getrokken, dan had ik ‘m waarschijnlijk gedood. Wat heb ik dan wel verkeerd gedaan? Wel, ik had niet tot aan m’n elleboog, maar tot ongeveer aan mijn oksel (!) moeten terugduwen om het kopje naar voor te kunnen krijgen. Weten we weeral voor volgende keer. Maar hey, die twee lammetjes daar zien staan, die afgelikt worden door hun mama: mijn dag was goed zeg ik u.

En daarna kon de avondspits beginnen…

in de rapte nog een snapshot van de nieuwe aanwinsten.

Altijd zo spijtig als zoiets gebeurt.

Min dertien en een halve graad Celcius, zo wist mijn auto mij gisteravond te vertellen toen ik hem in de garage wou binnen rijden. Ik ben geneigd hem te geloven.  Min acht in onze (open) garage ook. Zelfs vriestemperaturen in mijn kot (‘t eten van Poekie en Titus keihard bevroren)! Ja maat, wat is het KOUD! Zelfs de schapen vinden het te fris om buiten te slapen, en zoeken ‘s avonds de stal op. En dat doen ze maar hoogst uitzonderlijk. Zolang wij hier wonen heb ik het nog nooit zo koud geweten. Zo zijn voor eerst sinds ik schapen houd de bieten bevroren binnen in het kot waar ze opgestapeld liggen. Ik moet dan er dan ook extra hard met mijn spade op inhakken om ze op hapklare brokken te kappen, en moeten de schapen er extra stevig op kauwen om ze binnen te krijgen. Ik hou mijn hart vast als heel die boel begint te ontdooien. Ik weet namelijk niet wat bevroren bieten plegen te doen als ze ontdooien. Hopelijk wordt dat geen soort uitvloeiende blubber die spontaan gaat gisten dan wel gruwelijk stinken…

Maar, eerlijk gezegd, op zich vind ik het wel plezant, zo’n vriesweer. Enig nadeel is dat mijn ochtendroutine nu met tien minuten uitgebreid is. Want bij zo’n bar weer moet iedereen van voldoende spijs en drank voorzien worden. Dus achtereenvolgend: blikvoer voor de poezen, daarna bieten voor de schapen. Vervolgens eten strooien voor de kippen (de lamzakken zitten nog op stok) en de bevroren drink-emmers van kippen en schapen wisselen met de parallelle serie emmers die binnen staat. Overdag kunnen de bevroren exemplaren binnen ontdooien, en de ontdooide emmers buiten weer bevriezen (‘s avonds wisselen ze weer van plaats). Daarna nog uitgebreid de voederplank bestrooien met een mix aan nootjes en granen en kijken of de opgehangen pindasnoeren en vetbollen nog voldoende te bieden hebben, anders moeten die ook vervangen worden. Drinkwater hebben de wilde vogels niet nodig: er ligt volop sneeuw dus geen probleem om aan vocht te geraken.

Ondertussen ben ik dan al een halve ijslolly geworden, maar gelukkig kan ik dan weer naar binnen waar mijn tweede kop koffie voor die dag wacht.

Is het alweer zo ver? Alweer een jaar rond, alweer stilaan alles klaar voor de winter? Sommige jaarlijks terugkerende momenten  maken me ineens weer bewust van de geniepig voortsluipende tijd. Een kot vol bieten is een van die ijkpunten.

2500 kilo bieten liggen vorstvrij in een van de oude stalletjes te wachten om in de loop van de winter stuk voor stuk in de hongerige schapen te verdwijnen. Tegen dat ze op zijn is het bijna weer mei, dromen we alweer van warme dagen en zijn we weeral een half jaar verder. Gelukkig weet ik de winter ook wel te appreciëren. Maar toch: wat is dit jaar snel voorbij aan het glijden. Time flies when you’re having fun. Alleen af en toe de tijd nemen om daar bij stil te staan.

Wat krijgen we nu? Na vader-kalkoen krijgt ook onze Witte van Moerkerke kuren. En ook zowat ter hoogte van voedertijd. Ik was, zoals het een goede herder betraamt, mijn schaapskudde rustig richting nieuwe weide aan het begeleiden toen meneer het ineens nodig vond om mij laaghartig in de rug aan te vallen en mij plat voorover op de grond te werpen. Ik had hem totaal niet zien komen. Awel ja, hij moet vooral zo verder doen. ‘t zal rap van Merguezekens maken zijn als hij zijn manieren niet houdt. Dat testosteron, ‘t is me toch wat bij die beesten.

Bakske vol en ambiaans! Gezellig met z’n tienen in de schapenstal. ‘t Was net etenstijd voor ouders en kinders: het zacht gemekker en dito geblaat was dan ook niet uit de lucht. De Witte van Moerbeke zag dat het goed was en stak op z’n gemakje nog wat hooi achter de kiezen. Jammer dat de manoevreerruimte in zo’n volle stal nogal beperkt is. Toch wat ‘sfeerbeeldjes’.