De eigenwijze tuin

Het was Annetanne die een een poos geleden een belletje deed rinkelen. Want zoals ze zelf zegt: het is pas als je er op let dat je gallen ook daadwerkelijk zíet. Nu had ik vroeger wel al gallen opgemerkt in de tuin, maar nog niet als ik op fotojacht was. Ikke dus met fotomarieke richting houtkant getrokken, en jawel hoor: tientallen -  nee, honderden – gallen. Eens je ze gezien hebt kan je er niet meer naast kijken. Vooral de appelgallen, met een doorsnede van ruim een centimeter vallen op. Ze worden veroorzaakt door Cynips quercusfolii, een heel algemene galwesp. Dikwijls zijn er meeëters van de partij; andere wespenlarven die mee aan de galappel knabbelen. Of nog erger, larven van staartwespen die aan de cynips-larve en/of andere meeëtende larven zitten (die er dan vanzelfsprekend het leven bij in schiet). En zelfs als Cynipsje er in slaagt om het ondanks de concurrentie tot pop te schoppen loopt hij het risico om door een tweede generatie staartwesp alsnog opgepeuzeld te worden. Ambiaanse! Een hele thriller die zich binnen zo’n claustrofobisch galappeltje afspeelt.

En die Cynipswespjes  zijn maar één van de meer dan veertig soorten insecten die bij de eik gallen kunnen veroorzaken. Op mijn eikjes heb ik nog vier andere soorten ontdekt. Geen ananasgallen maar wel talrijke rode erwtengallen (van Cynips divisa), een hoop knikkergallen van Andricus kollari, één enkele lensgal van Neuroterus quercusbaccarum en heel beperkt aantal napjesgallen van Neuroterus albipes. Wellicht vallen er in de loop van een kalenderjaar nog wel enkele soorten te ontdekken, dus wordt misschien wel vervolgd…

Doemscenario’s en ware gruwel werden ons voorgehouden, want met miljoenen gingen ze ons het leven zuur maken, zo in september. Maar àzo gigantisch vind ik die wespenplaag eerlijk gezegd precies ook weer niet. Oké, op de levend erfgoed dag hebben ze mij in Puyenbroek behoorlijk op mijn systeem gewerkt toen ik in de speeltuin mijn pistoleetjes wou consumeren. Logisch eigenlijk, want wellicht zijn die beesten daar zwaar geconditioneerd op open gaande frigoboxen. En ook op mijn eigenwijs terras heb ik bij diverse gelegenheden de vliegenmepper moeten bovenhalen om een paar hardnekkigaards naar de fillistijnen te kloppen. Maar voor de rest voel ik mij eerlijk waar niet gedérangeerd door wespen deze zomer, of toch niet meer dan anders. Net als elk jaar komen ze en masse afgezakt om het valfruit op te ruimen. Ze blijven echter zeer beleefd en houden zich aan wat op de grond ligt, of al aan de bomen aan het rotten is. ‘Braaf!’ zeg ik dan tegen de wespen.

En het zijn niet alleen de (zachtaardiger) franse veldwespen zoals op de foto hierboven, ook de grotere deugnieten (merken met zwarte voelsprieten zoals de gewone-  en de duitse wesp) komen hun voorraad opslaan. Pfeh! roep ik dan naar al die onheilsprofeten. En bij u? Blijven ze daar een beetje braaf?

Ik mocht dat framboosje niet plukken, precies.

Nu zijn er in onze tuin al een behoorlijk aantal kleurrijke charels gesignaleerd, maar zelden of nooit waren ze zo oogverblindend als deze Goudwesp die zich in het septemberzonnetje zat te warmen.

‘Ebdegij ‘t geel misschien gezien?’ lijkt hij wel te vragen, want nagenoeg alle andere kleuren van de regenboog zijn al op z’n iriserend lijfje van nog geen centimeter groot te zien. Ondanks de opvallende kleurtjes is het niet makkelijk om deze beestjes tot op soortnaam te brengen: wereldwijd zijn er meer dan 3000 soorten, allemaal om het felst.

Goudwespen dus, of Cuckoo wasps (koekoekswespen) in ‘t Engels. Dat ‘koekoek’ slaat op wat het beestje op de foto hier onder aan het doen is: rondneuzen in de buurt van andermans nest (hier op een zelfgemaakt nestblok).

Goudwespen zijn namelijk cleptoparasieten: ze leggen hun eitjes in het nest van andere solitaire bijen of -wespen. Hun larven eten dan eerst het ei of de larve van de gastheer op en daarna de voedselvoorraad die de gastheer bijeen gebracht had. Nu kunnen de gastheren in kwestie daar doorgaans niet mee lachen. Als een Goudwesp op heterdaad betrapt wordt krijgt ze dan ook doorgaans stevig op haar b*kkes. Zelf beschikken ze niet over een angel, dus in de tegenaanval gaan is geen optie. Om één en ander toch zonder kleerscheuren te doorstaan kunnen ze zich wel als een mini egeltje oprollen en zo hun breekbare onderdelen (poten, antennes en vleugels) beschermen tegen steken en beten van hun aanvaller. Hun pantser beschermt hen voor de rest voldoende.

Een bedauwde gladde rozenerwtgal op het blad van een Hondsroos. Deze gal wordt veroorzaakt door een klein galwespje (Diplolepis eglanteriae) en zit typisch aan de onderzijde van allerlei rozensoorten.